Burgemeester: Halen we met polderen de eindstreep?

De meubelboulevard en het Binnenhof zijn minder ver van elkaar verwijderd dan je zou denken. Dan denk ik aan de ‘Poldersofa’, een bankstel van een Zwitsers meubelmerk, ontworpen door een Nederlandse ontwerper. Het ontwerp verwijst naar de strakke lijnen van het Nederlandse landschap, onze polders. Daarnaast is het een bank om samen op te zitten en (met koffie en één koekje) een goed gesprek te hebben. Hoe Hollands wil je het hebben.

KONING OP DE POLDERSOFA

Afgelopen Prinsjesdag had de Koning bij wijze van spreken de troon kunnen inruilen voor de poldersofa. In zijn toespraak zat een duidelijke verwijzing naar het Oer-Hollandse ‘polderen’. ‘De geest van redelijkheid en elkaar wat gunnen lost meer op dan voortdurende ophef’ zo sprak de Koning. In zijn rede tipte hij bovendien de Nederlandse eeuwenlange traditie van samenwerking die ooit begon met de onderkenning van het gezamenlijke belang van goed waterbeheer. Met daarbij de oproep om niet te vertragen of elkaar tegen te werken, maar om juist samen te werken, samen te ‘polderen’.

PURE NOODZAAK

Polderen heeft een bijzondere oorsprong. Eeuwenlang waren Nederlanders afhankelijk van elkaar in de strijd tegen het water. Zodra het water steeg, had iedereen hetzelfde probleem. Een dijk beschermde niet één enkel persoon, maar een hele gemeenschap. Samenwerking was daarom geen vriendelijke keuze, maar pure noodzaak. Door te overleggen, compromissen te sluiten en verantwoordelijkheid te delen, hoefde niemand kopje onder te gaan, bleven de voeten droog en het land bewoonbaar.

COMPROMIS SLUITEN

Uit de gezamenlijke strijd tegen het water ontstond een manier van denken die we nu polderen noemen. Partijen met verschillende belangen gaan in gesprek. In plaats van ruziën of elkaar te overrulen, is een compromis het einddoel. Iedereen wordt gehoord en draagt bij aan het uiteindelijke besluit. Het gaat in deze strijd dus niet om winnen of verliezen, maar om samen vooruit te komen.

,, Polderen is echt zo gek nog niet, doet u mee?

DOOREMMEREN

Nu heeft niet iedereen dezelfde beleving bij het begrip polderen, ontdekte ik pas. ‘Polderen, dat komt toch neer op ‘oeverloze’ overleggen en halfslachtige oplossingen? Dat je met elkaar net zo lang ‘dooremmert’ en dat uiteindelijk niemand meer goed weet waar het om gaat? Vaak met een uitkomst waar niemand echt blij mee is,’ zo kreeg ik uitgelegd. En dat is naar mijn idee net iets te kort door de bocht. In het verleden werkte polderen goed; het heeft ons op het droge gehouden en daar kunnen we iets van leren. Want waarom lukte het toen wel?

GLASHELDERHEID

Wel ben ik het er mee eens dat polderen geen doel op zich moet zijn of onnodig lang hoeft te duren. Bij de strijd tegen het water was het voor iedereen glashelder wat de uitkomst (droge voeten) moest zijn. Door het besef van urgentie (niemand mag kopje onder gaan) werd er goed samengewerkt. Alleen als het einddoel en de urgentie niet door iedereen hetzelfde wordt gefeeld, loop je het risico dat je gaat polderen totdat je een ons weegt. En dat is nu net niet de bedoeling.

Polderen symboliseert een typisch Nederlandse traditie. Het is een maatschappelijke houding die voortkomt uit het besef dat we van elkaar afhankelijk zijn. In het verleden heeft dat goed gewerkt. In het hier en nu lijken we te zijn beland in een tijd van stilstand. En ‘stilstaand water’… dat gaat stinken! Het heeft beweging nodig. En dat lukt alleen als we inzien dat beweging mogelijk is als we er samen werk van maken. Vanuit urgentiebesef. Met een dienende overheid, ondernemers die bijdragen, maatschappelijke organisaties en mensen die meedoen. Met allemaal hetzelfde einddoel. Een verfijning van het eeuwenoude poldermodel. Polderen is echt zo gek nog niet, doet u mee?