Burgemeester: Ale rasa, beta rasa - wat jij voelt, voel ik ook

‘We moeten leren samen te leven als broeders (en zusters), of we zullen samen ten onder gaan als dwazen.’ Die woorden van Martin Luther King jr. zijn vandaag misschien wel actueler dan ooit. Samenleven is echter niet iets wat ons passief overkomt. Als automatisme. Het is een actieve wederzijdse opdracht. Iets wat we elke dag opnieuw moeten vormgeven, met elkaar. Je huis wordt ook pas na inspanningen echt een thuis. Maar hoe doen we dat dan in onze samenleving? Welke lessen zijn er te leren van ons verleden?

GEEN TOEKOMST

Laten we maar eens beginnen met dat verleden. In 1951 –dit jaar 75 jaar geleden- werden circa 12.500 Molukse militairen van het KNIL met hun gezinnen naar Nederland overgebracht. Op 21 juni kwam het laatste schip in ons land aan. Met amper een voet op de Nederlandse kade werden deze militairen (die hebben gevochten voor Nederland) ontslagen. De gezinnen werden ondergebracht in kampen en voormalige kazernes zoals De Biezen en De Schaffelaar, waar ze in sobere en geïsoleerde omstandigheden leefden. Terwijl de mensen in aanvang dachten tijdelijk in Nederland te verblijven, veranderde het in een langdurige situatie zonder toekomstperspectief.

VERTROUW DIE HOLLANDERS NIET

De teleurstelling en het gevoel van onrecht werkten ver door. “Jangan percaya orang Belanda” — vertrouw die Hollanders niet — zo werd nadien vaak gezegd. En geef ze eens ongelijk als er zoiets aangrijpends gebeurt met zulke grote gevolgen voor een gezin. Het had effect op het vertrouwen van de eerste generatie en voor de kinderen en kleinkinderen. Durf je nog te dromen als je niet weet of er wel een toekomst voor je is? De frustratie, wanhoop en het onbegrip stapelden zich op met in de jaren zeventig geweldsacties als een tragisch dieptepunt.

EEN BEETJE BELANDA EN BARNEVELD

Hoe zorg je met zo’n voorgeschiedenis voor een soepele integratie? Bijzonder genoeg wisten de gezinnen ondanks deze heftige voorgeschiedenis hun plek in de samenleving te vinden en een hechte gemeenschap op te bouwen. Met een eigen cultuur, kerken en verenigingen gecombineerd met een beetje ‘Belanda’ en Barneveld. Door wederkerige inspanningen is een gezamenlijk thuis ontstaan.

NIEMAND STAAT ER ALLEEN VOOR

Naast de pijn en het verlies was er veerkracht vanuit de Molukse gemeenschap waarbij respect een belangrijke plek heeft. In de Molukse cultuur leeft het principe ‘Ale rasa, beta rasa’ — wat jij voelt, voel ik ook. Het drukt een diepe verbondenheid uit, een vanzelfsprekend delen van emoties en verantwoordelijkheid. Niemand staat er alleen voor. Die saamhorigheid hielp om overeind te blijven.

LANGS ELKAAR HEEN LEVEN

Migratie krijgt vandaag de dag veel aandacht (en ja, laat dat maar duidelijk zijn, de instroom moet naar beneden en de asielketen in Nederland moet op orde), maar hebben we het door de focus op migratie, niet te weinig over integratie? Over de ‘samenlevingsplichten’ die horen bij het leven in een democratie die ook rechten met zich meebrengt? Juist door hier te weinig aandacht aan te besteden, kan het cynisme en frustratie in de samenleving toenemen, waardoor we langs elkaar heen leven in plaats van met elkaar.

ONS BEST DOEN

De Molukse gemeenschap is een volwaardig onderdeel van onze Barneveldse samenleving. Dat komt omdat we allemaal daar ons best voor gedaan. Door waarden (als vrijheid,

gelijkwaardigheid, respect, verdraagzaamheid) te delen en wetten te respecteren. De Nederlandse taal te spreken. Door mee te doen aan de samenleving. Handen uit de mouwen te steken via werk, school of vrijwilligerswerk. Door open te staan voor het nieuwe thuisland en zonder de ogen te hoeven sluiten voor het oude thuis.  

ALE RASA, BETA RASA

Integratie is taai. Er is geen knop die je omzet. Het vraagt iets van degenen die nieuw komen, maar ook van de samenleving die ontvangt. Als iedereen een aandeel draagt, wordt het geheel draaglijk. En als er ruimte is voor ontmoeting, elkaars verhalen, voor het besef dat samenleven nooit vanzelf gaat, dan zijn we een heel eind op weg. Misschien ligt daar de kern. Dat we de moed hebben om niet weg te kijken voor die ‘lastige’ verhalen. Dat we blijven investeren in verbinding. Dat we leren van andere culturen door bijvoorbeeld samen te eten (waarvoor je de tijd neemt en aandacht hebt voor elkaar). En dat we beseffen dat ‘ale rasa, beta rasa’ niet alleen iets is van de Molukse cultuur, maar een universele opdracht.