Geen geld voor de tandarts? In Voorthuizen hebben ze daar iets op bedacht

VOORTHUIZEN De gemeente Barneveld is een van de vijftien Nederlandse gemeenten die aan de slag gaan met potentiële maatregelen voor het project ‘Vermindering mijding van mondzorg om financiële redenen’. Dit gebeurt in samenwerking met Dokters van de Wereld Nederland, die hiervoor een Rijkssubsidie ontvangt.

Sinds 2019 trekt de Mondzorgkaravaan van Dokters van de Wereld met een Mondzorgbus en een Preventiebus door Nederland. Voordat deze karavaan een gemeente aandoet, wordt eerst een samenwerking gezocht met lokale hulpverleners en organisaties zoals voedselbanken om met patiënten in contact te komen. Voorthuizen is de eerste plaats die de Mondzorgkaravaan afgelopen woensdag voor dit project aandeed.

VERVOLGBEHANDELING Bij veel patiënten is een enkel tandartsconsult in de Mondzorgbus niet voldoende, waardoor Dokters van de Wereld lokale tandartspraktijken zoekt die de vervolgbehandelingen gratis willen uitvoeren voor het zogeheten ‘Compassie Netwerk’. Dit informele mondzorgnetwerk bestaat uit vrijwillige tandartspraktijken die een aantal patiënten belangeloos noodhulp bieden. Ook in de gemeente Barneveld wordt een Compassie Netwerk opgezet.

Lees ook

Vrijwillige tandartsen controleren gebitten van mensen in armoede: ‘Het eerste waar je op bespaart, ben je zelf’

 

Het project komt voort uit een samenwerking van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW), de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), Zorgverzekeraars Nederland, Divosa, Patiëntenfederatie Nederland en de Mondzorgalliantie (KNMT, NVM en ONT). 

INKOMENSVERSCHILLEN De samenwerkende partijen concludeerden in het ‘Eindverslag verkenning mondzorg’ (mei 2024) dat mensen in kwetsbare situaties vanwege zorgen en stress minder aandacht hebben voor een gezonde mond. Uit het verslag blijkt dat 1,4 miljoen volwassenen in Nederland niet ten minste om de twee jaar naar de tandarts gaan. Financiën spelen een rol bij het mijden van de tandarts, maar ook angst voor behandelingen of beperkingen in de toegankelijkheid spelen mee.

Er is een groot verschil te zien in tandartsbezoeken tussen mensen met een laag inkomen en mensen met een hoog inkomen. Dit verschil is niet te zien bij bezoeken aan de huisarts, deze wordt door verschillende inkomensniveaus ongeveer even vaak bezocht. Internationale studies laten zien dat een extra 19 tot 27 procent van de mensen met een laag inkomen wel naar de tandarts gaat bij een publieke verzekering.

BEZUINIGINGEN In de jaren zeventig werd veel geïnvesteerd in preventieve mondzorg. Met de ‘saneringskaart’ konden Nederlanders tweemaal per jaar gratis naar de tandartscontrole. Als men niet ging, was het volgende bezoek voor eigen rekening. Om te onderzoeken hoe Nederland verantwoord kon bezuinigen op de gezondheidszorg, werd in 1990 de commissie Dunning ingesteld.

Uit de verkenning van deze commissie kwam dat het behoud van mondzorg voor kinderen tot 18 jaar voldoende zou zijn om mondzorg op volwassen leeftijd goed te houden en de kosten hiervoor zelf te dragen. Preventief onderhoud bleef in het ziekenfonds vanwege de bewezen effectiviteit en de noodzaak tot behoud van toegankelijkheid van mondzorg voor lage inkomens.

Geld speelt een belangrijke rol bij het mijden van mondzorg

In 2002 werd vanwege verdere bezuinigingen alsnog de preventieve mondzorg uit het ziekenfondspakket gehaald. Nu blijkt dat de aanname van de commissie Dunning destijds niet opgaat voor een deel van de Nederlanders. Financiën spelen bij hen een belangrijke rol voor het mijden van (preventieve) mondzorg. Bij duurdere vervolgzorg spelen de kosten een nog grotere rol.

SIGNALEN Zo’n 54 procent van de gemeenten die in 2023 deelnamen aan een enquête van het bedrijf BS&F vangt signalen op van toenemende mijding van mondzorg om financiële redenen. Dit blijkt uit het aantal mensen dat zich meldt bij schuldhulpverlening, een toename van het aantal aanvragen bij noodfondsen of bijzondere bijstand voor tandartskosten en signalen van zorgverleners of maatschappelijk werkers.

Het project ‘Vermindering mijding van mondzorg om financiële redenen’ loopt van april 2024 tot maart 2025 en bestaat uit vier onderdelen. De gemeenten gaan aan de slag met een of meerdere onderdelen: de analyse voor de verbetermogelijkheden van het gemeentelijk vangnet, de verbeterde inzet van de gemeentepolis voor korte termijn, doelgroepgerichte voorlichting en/of het sociaal vangnet. Voor het onderdeel ‘Sociaal vangnet’, dat bestaat uit de Compassie Netwerken, loopt de pilot door tot eind 2025.

door Vincie van Kerkhof