‘Filmhuis Barneveld op zoek naar de pareltjes’

BARNEVELD Een bioscoop ontbreekt in Barneveld, maar dit gaat veranderen. Het Schaffelaartheater vertoont vanaf woensdag 23 februari zo’n twee keer per maand arthousefilms op een groot doek in de grote zaal. De leden van de commissie voor dit Filmhuis staan te popelen om de première te beleven.

Bezoekers van ons theater koesteren al jaren de wens dat we ook films gaan vertonen”, zegt initiatiefnemer Annerieke Claassen. Ze werkt sinds begin 2020 bij het Schaffelaartheater als projectleider cultuur en samenleving. Ze is ook verantwoordelijk voor projecten als ‘GOUD’ op de maandagen en het Cultuurcafé op donderdagochtend. 

,,In de coronatijd merkten we dat de tijd er rijp voor is. Dus willen we het gewoon doen, want we hebben een mooie zaal en een prachtig groot filmdoek. Toen heb ik een oproep geplaatst op onze website en social media. Binnen een dag of tien had ik negen geïnteresseerden die vrijwillig plaats wilden nemen in een filmcommissie. Zij gaan op zoek naar de pareltjes en bepalen samen hoe de programmering eruit zal zien. De commissie bespreekt wie er tijdens de vertoningen aanwezig zullen zijn, ook om de films te introduceren.”

TOTAALPLAATJE Voor het bekijken van films reizen Barnevelders nu nog vooral naar Pathé-bioscopen in Ede en Amersfoort. Hier gaat het om de bekende commerciële producties. ,,Daarom is er specifiek vraag naar films die vallen in de categorie arthouse en documentaires, wat blijkt uit een enquête die vorig jaar maart bij ons theater is gehouden. Twee derde van degenen die reageerden liet weten dat hier de voorkeur naar uitgaat. Tot de zomer hebben we acht films op het programma staan. Maar vanaf september willen we twee keer per maand op de woensdagavond een film vertonen, want uit de enquête leek deze avond favoriet. Dit voorjaar gebruiken we als een soort pilot, om vooral films te vertonen met maatschappelijke thema’s. Dan kijken we of we lokaal of regionaal aan kunnen sluiten bij organisaties die hiermee te maken hebben. Zo zal iemand van Ketenzorg Dementie een inleiding geven bij de film ‘The Father’, omdat hier het onderwerp dementie centraal staat. In de foyer kunnen na de vertoning nog gesprekken plaatsvinden, om na te praten over de indruk die de film heeft achtergelaten. Ik heb er een heel goed gevoel bij. Zeker na de coronatijd hebben mensen behoefte om er een avondje uit te gaan. Daarom rekenen wij in eerste instantie op zo’n vijftig bezoekers per film.”

Het gaat Claassen om het totaalplaatje dat in het theater mogelijk is. Om een meerwaarde te geven ten opzichte van de mogelijkheden die mensen tegenwoordig thuis al voorgeschoteld krijgen via televisie, internet en streamingdiensten als Netflix, Disney+, HBO en Videoland. 

Gekozen is voor een entreeprijs van 8,50 euro. Mensen met een studentenkaart of CJP betalen 7 euro. ,,We willen de films zo laagdrempelig mogelijk aanbieden”, aldus Claassen.

Ze ziet de waarde van arthousefilms. Ze wijst op de thema’s die er aangesneden worden (zoals dementie en eenzaamheid), de personen die in documentaires worden geportretteerd, de culturen die in diverse landen geschetst worden en de prachtige natuur die in beeld wordt gebracht. ,,In de bekende Hollywoodfilms wordt veel geïnvesteerd, omdat actiefilms spectaculair en overweldigend moeten zijn. Arthousefilms zijn vaak gemaakt met een ‘low budget’ en minimale middelen, nogal eens met slechts één camera. Toch zijn deze vaak minstens zo imponerend. Zo kan een traag verloop van het verhaal toch zeer indrukwekkend zijn.”

ANTHONY HOPKINS Judith Vulto is vrijwilliger en lid van de filmcommissie bij het Schaffelaartheater. Eerst was de Nijkerkse in het dagelijkse leven in dienst bij een bioscoopexploitant, terwijl ze sinds 2014 de functie heeft als directie-assistent bij de onafhankelijke filmdistributeur WW Entertainment. ,,Ik werk nu zo’n dertig jaar in deze branche en dan heb je er wel iets mee. Toen dit plan voor films in het theater op tafel lag, kon ik natuurlijk geen nee zeggen om toe te treden tot deze commissie.”

De omschrijving van een typische arthouse-film blijkt nog niet zo eenvoudig te zijn. ,,Een mainstreamfilm van James Bond zie je in elke bioscoop met een groot doek. Helemaal aan de andere kant zijn er kleinere films die minder prominent gepresenteerd worden, zoals Franse en Turkse films. Die rouleren op een beperkt aantal plaatsen in ons land. Maar de scheidslijn met grote commerciële films is nog best ingewikkeld. ‘De beentjes van Sint Hildegard’ met Herman Finkers kun je bijvoorbeeld als arthouse bestempelen, maar die heeft het in de commerciële bioscopen heel goed gedaan. Het zijn niet alleen films met een zwaar karakter. Humor en luchtigheid kun je ook wel degelijk bij arthouse vinden. De variatie is groot, met een boekverfilming als ‘The Dry’ (18 mei), een roadmovie als ‘Nomadland’ (23 maart) en de natuurdocumentaire ‘The salt of the earth’ (1 juni).”

AANTREKKELIJK Judith zegt dat het aardige is dat er zo’n acht personen lid zijn van de filmcommissie en dat elk persoon door zijn of haar eigen bril kijkt naar de selectie van films, met kwaliteit en een artistiek karakter als algemeen criterium. ,,Om zo een aantrekkelijk programma te krijgen. We willen mooie films aanbieden rond specifieke thema’s of die prijzen hebben gewonnen. Het is voor ons spannend of dit door Barnevelders opgepakt wordt. Je kunt thuis de zoveelste Netflix-serie bekijken, maar hoe leuk is het om samen met iemand een avondje uit te gaan, met een kop koffie of een glas wijn. En te kijken naar een prachtige film op het grote doek. Bij het Schaffelaartheater kan dat.”

‘Parasite’ is de eerste film die op het programma staat op woensdag 23 februari en deze is gemaakt in Korea. ‘The Father’ draait op 6 april in Barneveld en deze film gaat over het pittige thema dementie. Hij staat bovenaan het lijstje van Vulto om zelf te gaan bekijken. Hier vervullen de bekende acteurs Anthony Hopkins (‘Silence of the lambs’) en Olivia Colman (‘The Crown’) zeer glansrijke hoofdrollen. ‘De dirigent’ (8 juni) is gemaakt door regisseur Maria Peper, bekend van ‘Sunny boy’ en ‘Kruimeltje’. Deze film is gebaseerd op het waargebeurde verhaal over Antonia Brico die de eerste vrouwelijke dirigent ter wereld was en succesvolle symfonieorkesten dirigeerde.

Vulto’s favoriete film, die (nog) niet in het Schaffelaartheater gaat draaien, is ‘The Shawshank redemption’. ,,De chemie tussen de twee hoofdrolspelers, Morgan Freeman en Tim Robbins, is prachtig. Van een uitzichtloze situatie in de gevangenis kantelt het hele verhaal. Dat vind ik echt briljant!”

JONGEREN Ambulant jongerenwerker Kjell Kuipers is sinds september 2021 in dienst voor ‘Be Active&Creative’, gevestigd in jongerencentrum Villa 29 (Veluwehal). De doelgroepen van jongeren die daar komen en beoogd zijn voor filmvertoningen in het Schaffelaartheater zijn verschillend. ,,Dat kan heel goed naast elkaar bestaan. Op deze manier verkennen we onbekend terrein en willen we met een nieuwe doelgroep in contact komen”, legt hij uit.

Kjell zegt dat de meeste jongeren die in Villa 29 komen behoefte hebben aan een verhaal met actie. Films over Batman zijn dan ook gegarandeerd een succes. ,,In het verleden hebben we ook films vertoond in het undergroundgenre, zoals ‘8 Mile’ met de rapartiest Eminem. Dit willen we weer eens gaan doen als we merken dat jongeren die hier komen daar behoefte aan hebben.”

De Amersfoortse jongerenwerker stelt de jeugd graag bloot aan films waar een gedachte achter zit. ,,Je wilt de hersenen laten kraken, dat een verhaal aanzet tot nadenken. Veel jongeren die bij ons komen hebben een multiculturele achtergrond. Daarom is ‘De slag om de Schelde’ (op 11 mei in het Schaffelaartheater) een heel boeiende film, want dat zijn drie verhalen van personen uit verschillende culturen. Ze zijn met elkaar verbonden rond een conflict dat in Nederland heeft plaatsgevonden. Zoiets is heel interessant om jongeren mee te bereiken. Ik hoop dat er dan na het kijken een dialoog op gang komt.”

INTO THE WILD Kjell is - vanuit zijn lidmaatschap bij de filmcommissie - ook aanwezig om een geschikte jongerenfilm bij het Schaffelaartheater te introduceren en naderhand erover na te praten. Filmhuis en arthouse zijn de categorieën die hier vertoond worden. Hij heeft daarom enkele titels aangeraden richting de organisatoren, zoals ‘Into the wild’. ,,Dat gaat over een jongen die de maatschappij beu is en zijn eigen route creëert. Het centrale thema in deze film is de zoektocht naar jezelf, met de vraag: ‘Wie ben ik?’ Die is heel wezenlijk in deze tijd, waarin we worden overspoeld met social media. Er zijn veel verwachtingen waaraan je moet voldoen. Past de persoon die je bent in het maatschappelijke plaatje? En zo niet, wat kun je daar aan doen? Wat is het waard om authentiek te blijven, zonder dat je vastloopt? De film ‘Into the wild’ laat zien dat wanneer je je spullen bij elkaar raapt en je hersenen aan het werk zet, dat je het heel ver kunt schoppen. Niet zozeer met het oog op een goede baan en heel veel geld, maar wel een leven leiden waar je gelukkig van wordt.”

Het werk bevalt Kjell na een half jaar overigens goed en hij is blij dat hij en zijn twee collega’s per maand zo’n 350 serieuze contactmomenten met jongeren kunnen noteren.

GARDEREN Het Schaffelaartheater wil samen met dorpshuis De Wardborg in Garderen een filmladder opstellen, want ook hier is een filmhuis-programmering. In Barneveld op de woensdagen en in Garderen op vrijdagen, zodat de filmhuizen niet in elkaars vaarwater zitten.

Freek Wolff