Wanneer is automatiseren in de productie echt de moeite waard

Een machine die steeds op hetzelfde moment stilvalt. Medewerkers die een groot deel van de dag dozen, onderdelen of producten verplaatsen. Of een productielijn die prima draait, behalve op één plek waar telkens vertraging ontstaat. Dat zijn momenten waarop automatisering interessant kan worden.

Niet omdat er per se een robot moet komen, maar omdat er ergens tijd verloren gaat of onnodig veel handwerk blijft liggen. De eerste vraag is daarom vrij simpel: waar loopt het proces nu vast?

Steeds hetzelfde werk doen kost ongemerkt veel tijd
Sommige taken lijken klein, maar komen honderden keren per dag terug. Denk aan sorteren, stapelen, verpakken of een product steeds van de ene plek naar de andere brengen. Eén handeling kost misschien maar een paar seconden. Over een hele werkdag kan dat toch flink oplopen.

Dat betekent niet dat iedere herhalende taak meteen geautomatiseerd moet worden. Een klus die een paar keer per dag voorkomt, kun je vaak prima handmatig blijven doen. Wordt hetzelfde werk uren achter elkaar uitgevoerd, dan is het logisch om eens uit te rekenen wat automatisering kan opleveren.

Een storing van vijf minuten kan veel langer doorwerken
Stilstand zit niet altijd in een kapotte machine. Soms komt een product niet goed aan, moet een medewerker steeds iets corrigeren of geeft een foutmelding nauwelijks aan wat er mis is. De machine staat dan misschien maar kort stil, maar ondertussen wachten de stappen erna ook.

Daarom is het slim om niet meteen naar een nieuwe machine te kijken. Eerst uitzoeken waar de vertraging vandaan komt, levert vaak meer op. Misschien zit het probleem in de besturing, in de aanvoer of juist in een handeling tussen twee machines.

Automatiseren kan ook klein beginnen
Industriële automatisering hoeft niet te betekenen dat een hele productielijn wordt vervangen. Soms is één onderdeel van het proces aan verbetering toe. VIA Techniek uit Kootwijkerbroek werkt bijvoorbeeld aan besturingen, software, panelenbouw, robotica en complete productielijnen.

Een bestaande machine kan mechanisch nog prima zijn, terwijl de bediening of besturing niet meer lekker werkt. Misschien geeft het scherm te weinig informatie of moeten medewerkers vaak handmatig ingrijpen. Dan kan het slimmer zijn om dat deel aan te pakken dan om direct een complete machine te vervangen.

De mensen op de werkvloer weten vaak waar het wringt
Wie iedere dag met een machine werkt, ziet dingen die op een tekening of in een rapport niet meteen opvallen. Een product komt net iets te vaak scheef binnen. Een sensor wordt snel vuil. Bij iedere productwissel moet iemand een extra handeling uitvoeren die veel tijd kost.

Dat soort kleine problemen zijn juist interessant. Operators en monteurs hoeven niet zelf de technische oplossing te bedenken, maar hun ervaring helpt wel om het echte probleem te vinden. Daarmee voorkom je dat een nieuwe oplossing op papier goed klinkt, maar in de praktijk weinig verandert.

Eerst meten, dan investeren
Een gevoel dat iets veel tijd kost, is nog geen goede basis voor een investering. Een paar weken bijhouden wat er gebeurt, geeft vaak al een duidelijker beeld. Hoe vaak komt een storing voor? Hoe lang duurt een handeling? Hoeveel mensen zijn ermee bezig? En hoeveel herstelwerk ontstaat er?

Soms blijkt dat een klein knelpunt iedere dag veel tijd kost. Maar het kan ook andersom uitpakken: een irritante taak blijkt maar zo weinig voor te komen dat automatiseren nauwelijks voordeel oplevert. Ook dat is nuttige informatie.

Niet alles hoeft door een machine te worden gedaan
Automatisering is vooral interessant bij werk dat vaak terugkomt en redelijk voorspelbaar is. Bij kleine aantallen, veel verschillende producten of werkzaamheden die steeds veranderen, zijn mensen vaak juist flexibeler.

Begin daarom niet met de vraag wat technisch mogelijk is. Kijk eerst welk probleem steeds terugkomt. Daarna wordt vanzelf duidelijker of een aangepaste besturing, een robot, een nieuwe machine of gewoon een andere werkwijze het meeste verschil maakt.