Voorthuizense Martin pleit voor meer biologisch voedsel: ‘Onderaan de streep is het goedkoper’

VOORTHUIZEN/NIJKERK Het is nu een paar weken geleden dat we een rondje rood mochten kleuren in het stemhokje. ,,Maar je kunt het hele jaar door stemmen, met je portemonnee”, zegt Martin van den Heuvel. Met hun boerderijwinkel willen Martin en zijn vrouw Rolanda meer mensen opwarmen voor biologisch eten. ,,Je koopgedrag kan het verschil maken.”

De winkel aan de Voorthuizerweg 7, naast de voormalige Struik-fabriek, is ruim opgezet en in de schappen staan groene kratjes met groente, fruit en allerlei andere levensmiddelen. ,,We hebben ook tandpasta, toiletpapier, afwasmiddel…” Het schap met wijn, achterin de winkel, is relatief groot. Martin, lachend: ,,Dat is een beetje een hobby van me.” Middenin de zaak staat een lange, houten tafel met zes stoelen. Erop een bord met stukjes chocolade onder een stolp: ‘Om te proeven!’ ,,Die tafel hebben we bewust in het hart van onze winkel geplaatst. De reguliere supermarkt wordt steeds onpersoonlijker; door de zelfscankassa’s spreek je soms helemaal niemand. Wij wilden niet alleen een winkel, maar ook een ontmoetingsplek creëren.” 

(Tekst gaat verder onder de foto)

Pauw Media

CARRIÈRESWITCH Het is op 16 december precies één jaar geleden dat Martin en zijn vrouw Rolanda hun biologische boerderijwinkel ‘Hart voor Aarde’ oprichtten, officieel in Nijkerk maar gelegen net buiten Voorthuizen. De overstap naar een winkel was niet Martins eerste carrièreswitch: de Voorthuizenaar werkte eerder in de veehouderij en runde lange tijd zijn eigen bedrijf in aanrechtbladen. ,,Dat liep goed, maar ik wist dat mijn passie ergens anders lag.” 

Dat gevoel werd bevestigd toen Martin een woonbeurs in Amsterdam bezocht, weet hij nog: ,,De aanrechtbladen, kranen en ovens deden me allemaal niks.” Hoe anders was het toen zijn vrienden hem meenamen naar een ‘bio-beurs’. ,,Dat was geweldig, al die mooie producten. Ik liep er van 9.00 uur ‘s ochtends tot 19.00 uur ‘s avonds rond en keek mijn ogen uit.” 

De keuze was gemaakt. Lachend: ,,Hoewel sommige mensen hun vraagtekens hadden, besloot ik mijn hart te volgen.” Martin kocht een SRV-wagen en vulde de rijdende supermarkt met biologische producten. Vier jaar bezorgde hij boodschappen in met name Nijkerk en Amersfoort, maar ook Barneveld en Voorthuizen. ,,Dat was leuk, maar ik maakte lange dagen en financieel kwam het bedrijf niet van de grond.” 

Totdat Poppe Braam, oud-eigenaar van DO-IT (een im- en exportbedrijf van biologische voedingsmiddelen in Barneveld), hem een plekje op zijn boerderij aan de Voorthuizerweg 7 aanbood. ,,Poppe zat veel in het buitenland en zocht iemand die voor zijn dieren wilde zorgen. Toen ik de boerderij zag, wist ik meteen dat ik er ook een winkel wilde starten.” 

BIODIVERSITEIT Zo geschiedde. Met hun biologische boerderijwinkel willen Martin en Rolanda biologisch eten stimuleren. ,,Misschien is het de Nederlandse zuinigheid, maar vergeleken met omringende landen lopen we achter op het gebied van biologische voeding.” Dat terwijl onze huidige manier van voedsel produceren grote negatieve gevolgen heeft, zegt de Voorthuizenaar. Bijvoorbeeld voor het bodemleven. ,,Niet alleen is de productie van kunstmest ontzettend vervuilend, kunstmest en pesticiden zijn ook nog eens funest voor het bodemleven”, legt hij uit. ,,De bodem verliest mineralen, waardoor de boer weer meer mest moet gebruiken om zijn gewassen goed te laten groeien. Vervolgens raken zowel de bodem als het water nog verder vervuild.” Daarbij bestaan weilanden in toenemende mate volledig uit snelgroeiend gras in plaats van gras met bloemen en kruiden. ,,Deze ‘groene woestijnen’ doen het bodemleven ook weinig goeds en gaan ten koste van de biodiversiteit. Als we zo doorgaan, groeit er over vijftig jaar misschien wel helemaal niets meer op Nederlandse bodem. Daar maak ik me zorgen over.” 

Niet alleen in Nederland laat de intensieve veehouderij zijn sporen na, maar ook in andere landen en werelddelen. ,,In Nederland hebben we heel veel kippen, koeien en varkens, maar telen we bijna geen graan of soja. Dat laatste halen we met name uit Zuid-Amerikaanse landen, waar ze grote stukken oerwoud kappen om soja te kunnen planten. Negentig procent daarvan is bestemd voor veevoer.” Zo stelt ook Milieu Centraal dat negentig procent van de soja die we eten ‘verborgen’ zit in vlees, eieren, zuivel en kweekvis. ,,We plegen roofbouw op die gebieden én op onze eigen natuur.” Toch is hij absoluut niet tegen boeren, benadrukt Martin: ,,Zij zitten vaak klem; onze boeren moeten opboksen tegen buitenlandse concurrenten en hun lage prijzen, en zitten daarnaast vaak opgescheept met hoge schulden, omdat ze hun bedrijf keer op keer noodgedwongen hebben opgeschaald.” 

ALTERNATIEF Dat we niet op dezelfde voet kunnen doorgaan, staat voor Martin en Rolanda als een paal boven water. ,,Dat betekent niet dat we minder boeren willen, maar juist méér boeren met minder vee, die meer rekening houden met de natuur.” Dat begint wat hem betreft met overstappen op ruige stalmest, waar naast mest ook stro en andere organische stoffen in zitten. Daarnaast mogen de grondstoffen van biologische voedingsmiddelen niet van buiten Europa komen, gebruiken de biologische boeren waarmee Martin samenwerkt geen pesticiden en moeten de dieren verplicht naar buiten kunnen. ,,We werken zoveel mogelijk samen met boeren uit de regio.” 

(Tekst gaat verder onder de foto)

Pauw Media

Achter de dieren op de boerderij van Martin en Rolanda schuilt daarnaast een bijzonder verhaal: in plaats van koeien lopen er stiertjes van het Jersey-ras in de wei. ,,In de gangbare veehouderij hebben deze stiertjes geen economische waarde; ze worden zeer jong geslacht en eindigen vaak als voer voor honden of roofvogels. Hetzelfde geldt voor haantjes, die worden direct nadat ze uit het ei komen vernietigd.” 

Biologische boeren kunnen hun jonge stiertjes onderbrengen bij de boerderij aan de Voorthuizerweg. ,,Wij laten ze opgroeien, waarna ze twee jaar lang een goed leven krijgen op een landgoed. Daarna gaan ze pas naar de slacht.” De haantjes op de boerderij zijn van een speciaal ‘dubbeldoelras’: de Sasso. De hennen leggen genoeg eieren, maar de haantjes zijn ook bevleesd, waardoor ze na veertien weken geschikt zijn voor consumptie. ,,De zusjes zijn onze leghennen die wel iets minder eieren leggen, maar waarbij dat niet ten koste gaat van hun eigen welzijn. Zo maken we meer gebruik van reststromen, in plaats van dieren ongebruikt te vernietigen. Dat is een stuk duurzamer.” 

GEZONDHEID Tot slot heeft biologisch eten volgens Martin en Rolanda ook voordelen voor je gezondheid. ,,Neem bijvoorbeeld de pesticiden: mensen denken vaak dat je die niet binnenkrijgt als je groente en fruit goed wast, maar dit soort middelen zitten ook in de bodem waarop gewassen groeien. Door biologisch te eten, neem je geen risico. Daarbij zitten er meer vitamines en mineralen in biologische groente en fruit, omdat de bodem rijker is. Mensen vinden biologisch voedsel vaak duur, maar als je de schade aan het milieu en je lijf meerekent, is het onderaan de streep goedkoper.” 

Om ook onder de volgende generaties meer bewustzijn te creëren, ontvangen de Voorthuizenaren af en toe basisschoolklassen op de boerderij. ,,We vertellen ze meer over de herkomst van onze voeding, net als we ook graag een praatje maken met onze klanten.” 

Die weten de boerderijwinkel steeds beter te vinden, vertelt Rolanda. ,,We kijken terug op een mooi eerste jaar. Het voelt goed om op deze manier een kleine bijdrage te leveren aan een betere wereld.” Martin sluit zich daarbij aan: ,,De naam van onze winkel zegt het al: de aarde is niet alleen de grond waarop planten en bomen groeien, maar ook het thuis voor mens en dier. Die moeten we meer omarmen.” 

Het éénjarige jubileum van Hart voor Aarde wordt gevierd op zaterdag 16 december, van 10.00 tot 16.00 uur. Martin: ,,Iedereen is die dag welkom voor onder meer pizza’s - vegan, vegetarisch of met vlees - en een drankje.”

Aangeboden door biologische boerderijwinkel Hart voor Aarde