John Berends keert niet terug als Gelderse commissaris van de Koning

ARNHEM (ANP) John Berends gaat niet meer aan het werk als commissaris van de Koning in Gelderland. Berends legde zijn taken eerder neer na berichten over grensoverschrijdend en ongewenst gedrag op de werkvloer. Tijdens een extra vergadering van Provinciale Staten maakte hij woensdag bekend dat ,,zijn wens om terug te keren nooit zwaarder mag wegen dan de vraag wat goed is voor deze provincie”.

Berends kwam met de bekendmaking nadat in Provinciale Staten veel partijen kritisch waren over het beeld dat uit een onderzoek naar de berichten over grensoverschrijdend gedrag naar voren komt. Volgens dat KPMG-rapport voelen mensen zich onveilig door bijvoorbeeld de manier waarop hij informatie tegen ze gebruikt.

BOEGBEELD Statenfracties vinden dat dat niet past bij de functie van commissaris van de Koning. ,,De commissaris moet een boegbeeld zijn”, aldus de ChristenUnie. Het CDA ziet een patroon, niet van grensoverschrijdend, maar van ‘ongewenst gedrag in de organisatie’. ,,We zien een verstoorde werkrelatie. In het belang van Gelderland en de organisatie is terugkeer niet wenselijk.”

Oppositiepartijen PvdA, GroenLinks, D66, Partij voor de Dieren en Volt repten eveneens van verstoorde verhoudingen. ,,Een terugkeer zou te veel spanning veroorzaken in de organisatie”, aldus de Partij voor de Dieren. ,,Het rapport pleit Berends niet vrij”, aldus Volt dat ,,niet-passend gedrag volgens het normenkader” ziet.

Ook Gedeputeerde Staten voorzagen dat een terugkeer van Berends tot onrust zou leiden. ,,Er zijn signalen binnengekomen dat samenwerken met Berends de organisatie geen goed gaat doen”, zei gedeputeerde Ans Mol - van de Camp. In het KPMG-onderzoek ziet zij niet ,,de bevestiging van de vaak zware beschuldigingen in media, wel het beeld van een beschadigde organisatie”. Om dat te veranderen is een cultuuromslag nodig. ,,Er is echt iets aan de hand.”

RUST ,,De Staten bepalen als hoogste orgaan wat het beste is voor Gelderland. Ik heb begrip voor de wens tot rust in de organisatie. En ik geef daaraan gehoor”, aldus Berends in zijn verklaring. Henri Lenferink vervangt Berends al en blijft dat voorlopig doen.

Eerder al op de dag zei Berends dat hij bereid was om zijn positie op te geven, als het beter zou zijn voor Gelderland en om onrust te voorkomen

De Gelderse Staten spraken woensdag in een extra vergadering over het onderzoeksrapport van adviesbureau KPMG dat sprak met twintig melders en acht personen uitnodigde voor gesprekken. In dat rapport staat dat geen enkele betrokkene heeft gezien dat er met deuren werd geslagen of dat Berends zich te buiten ging aan scheldpartijen. Wel voelden mensen zich onveilig door bijvoorbeeld de manier waarop hij informatie gebruikte tegen mensen.

SCHERPE STIJL Berends herkent zich in het rapport waarin staat dat hij een scherpe bestuursstijl heeft, veeleisend is en hoge eisen stelt. ,,Ik ben een scherpe bestuurder, geen makkelijke jongen.’’ En: ,,Ik spreek medewerkers direct aan op houding en gedrag. Maar het is nooit mijn bedoeling geweest dat mensen dat intimiderend vonden.” Maar stelt hij: ,,grensoverschrijdend gedrag is echt van een andere orde”.

Volgens hem zijn de aantijgingen die via dagblad de Gelderlander naar buiten kwamen, nu weerlegd. ,,De feiten liggen op tafel. Anonieme aantijgingen blijken niet te kloppen.”

HERINDELING Berends werd in 2019 aangesteld als commissaris, als opvolger van Clemens Cornielje. In Barneveld werd hij vooral bekend door zijn rol in de uiteindelijk mislukte fusie met de gemeente Scherpenzeel, een proces dat zo’n anderhalf jaar in beslag nam. Samen met oud-gedeputeerde Markink maakte hij zich hard voor de gedwongen herindeling. Deze lag in Scherpenzeel zeer gevoelig, terwijl het Barneveldse gemeentebestuur de door Berends ingeslagen weg volgde.

Gedurende het herindelingsproces sloeg Berends adviezen van verschillende gerenommeerde bestuurskundigen in de wind, die pleitten voor het stilleggen van het fusieproces om de rust te bewaren. Toenmalig minister Kajsa Ollongren van Binnenlandse Zaken veegde het provinciale herindelingsvoorstel uiteindelijk in oktober van tafel. Op de dag dat dit bekend werd, ontsloeg Berends de eerder door hem aangestelde waarnemend burgemeester van Scherpenzeel, Eppie Klein. Uit app-verkeer tussen beide bestuurders bleek later dat Klein zich niet veilig had gevoeld in de omgang met Berends.

Een van de laatste publieke optredens van Berends als commissaris vond eind augustus vorig jaar plaats, toen het koningspaar te gast was bij Aeres MBO en het Poultry Expertise Center in Barneveld.