Doendenkers: ‘Vanuit gezamenlijke trots bouwen aan toekomst gemeente Barneveld’

BARNEVELD Geen doemdenkers, maar Doendenkers. Zestig betrokken burgers sloten zich eind vorige week drie dagen op om na te denken over de toekomst van de gemeente Barneveld. Wat zijn de grootste uitdagingen die op ons afkomen? En hoe gaan we die te lijf? ,,Deze conferentie is slechts het begin’’, liet de organisatie na afloop optekenen. ,,We gaan de komende jaren samen aan de slag met diverse actieplannen om onze toekomst op zo veel mogelijk positieve manieren te beïnvloeden. En iedereen - ik herhaal: iedereen - is welkom om bij ons aan te haken.’’

De missie is glashelder: we willen een Barneveld waarin iedereen graag wil wonen, werken en leven. Hoe dat eruitziet: in 2035 wordt Barneveld uitgeroepen tot groenste en vitaalste gemeente van Europa, misschien zelfs van de wereld. Het woningtekort is verleden tijd, mede dankzij de vorming van nieuwe woon-leefgemeenschappen waarin zowel jongeren als senioren een plek hebben. De laatste voedselbank heeft haar deuren gesloten, we hebben een goede balans gevonden tussen het boerenbedrijf en de natuur, het rioolwater is drugsvrij en de werkgroep BBB (Barneveld Beter Bereikbaar) heeft zichzelf opgeheven, omdat ook de laatste file is opgelost. Dankzij innovatieve vondsten is het energietekort verleden tijd, terwijl bedrijventerrein Harselaar Zuid tot de laatste plek is gevuld met ondernemingen waar inwoners van de gemeente en wijde omstreken graag willen werken.

Een utopie? Dat zal de komende jaren moeten blijken. Duidelijk is wel dat de zestig deelnemers aan de driedaagse Doendenkers-conferentie bij de afsluiting op zaterdag samen staan te trappelen om de belangrijkste uitdagingen die ons te wachten staan met energie, creativiteit en daadkracht te lijf te gaan. 

BREED GEZELSCHAP Terug naar het begin. Het is donderdag 1 februari. We worden vanaf 16.30 uur verwacht in Ontmoetingscentrum De Eng in Voorthuizen, maar de eerste deelnemers melden zich om 16.15 uur al bij de organisatie. Iedereen kijkt nieuwsgierig om zich heen. Wie behoort er nog meer tot het selecte gezelschap uitverkorenen die zich drie dagen lang buigen over de uitdagingen die ons te wachten staan?

Een bont gezelschap vult de zaal. De organisatoren hebben hun netwerken aangesproken om een zo breed mogelijke groep samen te stellen, waarbij is gekeken naar leeftijd, geslacht, etnische achtergrond, beroepsgroep, maatschappelijke betrokkenheid en woonplaats. Tijdens het voorstelrondje wordt de breedte van het gezelschap pas echt goed zichtbaar. De zorg en het onderwijs zijn goed vertegenwoordigd, evenals het bedrijfsleven en de agrarische sector. Maar ook een hovenier, een architect, een wethouder, een glazenwasser, de eigenaars van een Bed & Breakfast, maatschappelijk betrokken pensionado’s en een huisarts zijn aan het gezelschap toegevoegd. De campinghouder (op vakantie) ontbreekt, evenals de predikant (ziek). Er zijn ook mensen van de partij die alleen in de gemeente  Barneveld werken. Vanuit hun betrokkenheid bij organisaties als Stichting Connect en de Woningstichting brengen zij hun kennis en kunde in. 

VOERTAAL IS DIALOOG ,,Deze groep is eigenlijk nog groter, maar niet iedereen kon zich drie dagen vrijmaken’’, vertelt Bert Brand namens de organisatie. In het dagelijks leven is hij onderwijsbestuurder bij  scholengemeenschap De Meerwaarde. ,,Maar we hebben onze petten bij de ingang allemaal aan de kapstok gehangen. De komende dagen ben ik Bert. Jullie inbreng is net zo belangrijk als die van mij. Iedereen – ik herhaal iedereen – moet zich vrij weten en voelen om bij te dragen. We zijn namelijk allemaal verantwoordelijk voor zowel het proces als de inhoud deze dagen’’, benadrukt hij. ,,De voertaal is dialoog. We gaan in gesprek met elkaar, we luisteren naar elkaar.’’

UITDAGINGEN Bert is één van de aanstichters van deze driedaagse conferentie. Tijdens eerdere gesprekken met vertegenwoordigers van het onderwijs, de zorg, het bedrijfsleven en jongeren werd duidelijk dat er op het gebied van leven, werken en wonen zoveel uitdagingen op ons afkomen, dat we dat niet alleen aan de markt en/of de overheid kunnen overlaten. ,,Als we als betrokken burgers onze krachten bundelen, dan zijn we tot heel veel in staat. Het is van belang dat we de omslag maken van individueel belang naar gezamenlijk verlangen.’’

Na een inspirerende toespraak van burgemeester Jacco van der Tak, die zijn waardering uitspreekt voor het initiatief, leggen vertegenwoordigers van Stichting The Embassy of the Earth uit wat we de komende dagen gaan doen; vanuit de ontwikkelingen in de wereld ‘zoomen’ we in op de gemeente Barneveld, waarna we in kaart brengen welke uitdagingen op ons afkomen en hoe we die denken op te lossen.

VERWACHTINGEN Vervolgens gaat het gezelschap in groepjes uit elkaar. De opdracht: ,,Schrijf op een groot papier wat jullie verwachtingen zijn van deze conferentie.’’

De antwoorden zijn zeer gevarieerd, maar de centrale boodschap is helder: zaterdagmiddag moeten er actieplannen op tafel liggen die concreet, herkenbaar en haalbaar zijn. ,,We mogen trots zijn op Barneveld en mogen die trots ook echt uitdragen’’, brengt één van de groepsvertegenwoordigers onder luid applaus naar voren. ,,Dat doen we nu soms te weinig.’’

Na de maaltijd kijken we gezamenlijk naar de ontwikkelingen die vanuit de wereld op ons afkomen. De meeste thema’s, zoals klimaat, oorlog, polarisatie en de groeiende kloof tussen arm en rijk, stemmen ons niet vrolijk. Als we niets doen, dan loopt alles straks in de soep, is de gemeenschappelijke conclusie.

LEGBATTERIJ Vrijdagochtend meldt de karavaan zich in dorpshuis De Belleman in Zwartebroek. Vandaag gaan we inzoomen op Barneveld. Omdat je nooit naar de toekomst kunt kijken zonder (waardering van) het verleden, wil de organisatie weten ‘op wiens schouders’ we staan. Via inspirerende verhalen komt de plaatselijke geschiedenis tot leven. Zo vertelt Barnevelder Joop van Veelen vol trots dat zijn vader enkele decennia geleden zijn tijd ver vooruit was door de eerste legbatterij in het leven te roepen. ,,Nu kijken we daar anders tegenaan, maar toen was dat revolutionair.’’

In een gezamenlijke brainstormsessie stellen we vast wat we willen behouden, waar we vanaf willen en wat we willen creëren. Ondernemerschap, saamhorigheid en het dorpse karakter zijn kwaliteiten die bijvoorbeeld als waardevol worden beschouwd. De intensieve veehouderij en ‘winkels dicht op zondag’ worden zowel bij ‘keep’ (bewaren) als bij ‘drop’ (laten vallen) genoemd. Onder de noemer ‘create’ wordt een indrukwekkende lijst opmerkingen verzameld.

VIJF KRANTENKOPPEN De volgende opdracht is mij op het lijf geschreven: we mogen de meest wenselijke toekomst van Barneveld vormgeven aan de hand van vijf krantenkoppen. Bij de presentatie van alle creatieve koppen (veertig in totaal, afkomstig van acht verschillende groepen) wordt duidelijk welke thema’s voor ons de belangrijkste zijn om aan te pakken.

Na wat knip- en plakwerk presenteert de organisatie de thema’s waarmee we de komende jaren aan de slag willen, zoals Wonen & Welzijn, de balans tussen boer en natuur, samenwerking (onder meer als tegenhanger van toenemende polarisatie en individualisering), het bedrijfsleven (in combinatie met onderwijs en innovatie) en armoede. Elke deelnemer mag kiezen voor welk thema hij of zij zich de komende tijd wil inzetten. 

UITROEPTEKEN Op de derde en laatste dag melden de Doendenkers zich ‘s ochtends in De Wardborg in Garderen. ,,Vandaag zetten we het grote uitroepteken achter deze conferentie’’, klinkt het door de luidsprekers. ,,Het komt er nu op aan. We maken de stap van wenselijk naar haalbaar en kijken welke concrete stappen we de komende jaren kunnen ondernemen. Laten we ons daarbij de volgende vragen stellen: Wat is er al? Wat wil je in de eerste drie tot zes maanden bereiken? Welke middelen zijn er? Welke middelen hebben we nodig? Hoe ga je het allemaal organiseren?’’

De groepen trekken zich terug naar hun eigen overlegtafel en formuleren de antwoorden op deze vragen, gevolgd door een inspirerende presentatie aan een argeloze voorbijganger die met fiets en al naar binnen is gehaald. De beste man mag na afloop vertellen of hij begrijpt wat de groepen hem voorhouden. Gelukkig voor de deelnemende groepen snapt hij waar het in ‘zijn’ dorpshuis over gaat. Met de vorming van een Doendenkersraad (die bestaat uit een afvaardiging van alle werkgroepen) en een wandeling door de bosrijke omgeving van Garderen krijgt de conferentie een waardig slot.

DRIE BIJZONDERE DAGEN ,,We hebben drie bijzondere dagen achter de rug, waarin zo veel betrokkenheid en energie is ontstaan dat je het je haast niet meer kan voorstellen dat we elkaar aan het begin grotendeels niet kenden’’, vertelt Bert Brand namens de initiatiefgroep. ,,Ik ben eerlijk gezegd nog steeds alle indrukken en het gevoel van verbondenheid dat ontstond aan het laten landen.’’

,,Bij het met elkaar toewerken naar de thema’s die we belangrijk vinden en waar we mee verder willen, hebben we veel naar elkaar geluisterd’’, vult Barnevelder Joop van Veelen aan. ,,Zo verschillend als we zijn, of juist omdat we zo verschillend zijn, hebben we samen ontzettend mooie, indringende, spannende en ontroerende dingen gedeeld. Er was een bemoedigende openheid; er is veel losgekomen. De opgave die voor ons ligt, is het besef dat we het niet alleen kunnen, maar dat onze plannen alleen in verbondenheid kans van slagen hebben. 

We willen geen dingen overdoen of dubbel doen, maar aansluiten bij bestaande initiatieven en ons daarmee verbinden. Alle themagroepen houden bij de uitwerking van hun actieplannen rekening met wat er al is. Ook is er een ‘Doendenkersraad’ gekozen, die alles coördineert en zorg draagt voor een goed vervolg. Later deze maand komt er een verslag en zullen we ook vertellen hoe het nu verder gaat.’’

Ook meedenken en meedoen? Mail naar doendenkers@barneveld.nl

DOELSTELLINGEN VOOR HET BARNEVELD VAN 2035

De actiegroepen hebben onder het kopje ‘Barneveld Together’ de volgende doelstellingen vastgesteld voor 2035, die de komende maanden worden vertaald in concrete actieplannen.

- We roepen mensen samen om elkaar door een goed gesprek verder te brengen.

- Armoede in Barneveld betekent veerkracht en saamhorigheid voor iedereen.

- Samen werken, samen wonen, samen leren en samen zorgen in woon-leefgemeenschappen voor jong en oud.

- Innovatief en circulair Barnevelds bedrijfsleven, sterk in energie en samenwerken.

- Beweging, betrokkenheid en leefbaarheid staan centraal voor iedereen in de Barneveldse samenleving om welbevinden te stimuleren.

- Toekomstbestendig landelijk gebied, boer en natuur in balans.