‘Als we onze krachten bundelen, zijn we tot bijzondere dingen in staat’

BARNEVELD Hoe kunnen we de toekomst van de gemeente Barneveld op een actieve manier beïnvloeden? Dat is de centrale vraag van de driedaagse conferentie Doendenkers, die begin volgende maand wordt gehouden. Zestig betrokken inwoners worden samengebracht om na te denken over de thema’s wonen, werken en leven. ,,Het blijft niet bij praten alleen, we gaan ook actieplannen ontwikkelen. Daarom is de naam Doen-denkers gekozen.’’

Doendenkers is een maatschappelijk initiatief, dat ontstaan is uit gesprekken tussen vertegenwoordigers van het onderwijs, de zorg, ondernemers en jongeren’’, vertelt Bert Brand, in het dagelijks leven onderwijsbestuurder bij  De Meerwaarde. Samen met Brechtje van den Beuken (Bosch Beton) en Angela van Beek (die de jongeren vertegenwoordigt) legt hij uit hoe een en ander tot stand is gekomen. ,,Centraal in die gesprekken stond de volgende vraag: ‘Wat kunnen we doen voor de langere termijn als het gaat om de ontwikkeling van jongeren in de breedte; op het gebied van opleidingen, maar ook als we kijken naar een verdere professionalisering van werken en leven in de gemeente Barneveld.’’

Als een soort van proef vonden in de Huiskamer van De Meerwaarde drie dialoogsessies plaats met 15 à 25 mensen onder begeleiding van Stichting Embassy Of The Earth. ,,We begonnen te praten over de toekomst van werk in Barneveld, maar door de persoonlijke verhalen van de aanwezige jongeren kwamen we er al snel achter dat werk niet op zichzelf staat. Als je een mooie baan hebt, maar geen huis of onvoldoende (bij jouw levensfase passende) recreatieve, culturele en/of sociale voorzieningen, dan kun je helemaal niet in gemeente Barneveld wonen of is je sociale leven incompleet.’’ 

Waar het uiteindelijk om gaat is dat we onze oogkleppen afdoen, elkaar niet beconcurreren, maar kijken waar we meer en beter kunnen samenwerken. Bundel de krachten, benut elkaars kunde, ervaring, kennis en netwerk

UITGAANSGELEGENHEDEN

 ,,Het was echt heftig om de verhalen van jongeren te horen. Die gaven in meerderheid het volgende aan: ‘We willen hier wel blijven wonen’, maar er is hier nauwelijks woonruimte voor ons te vinden. Voor een betaalbaar appartement moet je uitwijken naar Ede of Apeldoorn. Het gevaar is dat jong talent wegtrekt uit onze gemeente en vervolgens ook nog eens elders aan de slag gaat, terwijl we jongeren in onze bedrijven natuurlijk heel hard nodig hebben.’’

Ander aandachtspunt: er zijn te weinig uitgaansgelegenheden. ,,Voor mensen van mijn leeftijd is er eigenlijk maar een optie: De Gribus’’, vertelt de 26-jarige Angela van Beek, in het dagelijks leven Key Accountmanager bij de Veenhuizen Groep in Voorthuizen. ,,Wil je echt leuk uitgaan, dan moet je uitwijken naar Amersfoort, Utrecht of Amsterdam. Ik zeg niet dat je in Barneveld een uitgaanscentrum moet realiseren, maar het is wel goed om er met z’n allen over na te denken. Je zou ook mogelijkheden kunnen bedenken om de bereikbaarheid van die grote steden te verbeteren.’’

WONEN, WERKEN EN LEVEN

 ,,Het bredere inzicht, vooral ingegeven door de verhalen van jongeren, leidde ertoe dat we als initiatiefgroep voor de komende conferentie de werktitel hebben aangepast naar ‘De toekomst van wonen, werken en leven in de gemeente Barneveld’. 

,,Tijdens de zogenoemde search conference gaan de deelnemers drie dagen op een gestructureerde wijze het onderlinge gesprek aan om te bekijken welke acties we met elkaar in gang of op touw kunnen zetten. De mensen zijn niet geselecteerd vanwege hun werk of positie, maar vanuit hun betrokkenheid bij de lokale samenleving en de potentie om een mooie bijdrage te kunnen leveren.’’

Tijdens de conferentie staan drie vragen centraal die mogelijk leiden tot de vierde stap: plannen voor gewenste vervolgacties:

1. Welke grote maatschappelijke veranderingen komen er op ons af?

   Wat zijn de sterke punten van onze samenleving en de mensen die er wonen? Daarbij kijken we nadrukkelijk ook naar de geschiedenis: op wiens schouders staan we?

   Hoe ziet de wereld er over tien jaar uit? Wat willen we dan zien en verwezenlijkt hebben, welke koppen verschijnen er in de Barneveldse Krant?

,,Vanuit de antwoorden en inzichten die deze vragen opleveren, gaan we met elkaar actieplannen maken om onze toekomstdromen daadwerkelijk te realiseren.’’

BETEKENISVOL WERK

De initiatiefgroep was er van tevoren niet gerust op dat er zestig enthousiaste deelnemers gevonden zouden worden. ,,Hoe krijg je zoveel drukbezette mensen zo ver dat ze zich drie dagen vrij willen maken om op basis van gelijkwaardigheid met ons mee te denken over de toekomst van Barneveld? We hebben gezocht naar een ideale mix, waarbij we keken naar sectoren (werk), dorpskernen, leeftijd, achtergrond en geslacht. We hebben uiteindelijk negentig mensen benaderd. Tot onze grote verbazing hadden we binnen de kortst mogelijke keren zestig keer ‘ja’ te pakken. 

We hebben een zeer gevarieerde groep kunnen samenstellen, met vertegenwoordigers uit alle geledingen van de samenleving. We hebben een huisarts en een dominee, maar ook mensen uit de landbouw, de zorg, het onderwijs, de ict en andere bedrijfstakken. We hebben gezocht naar autochtonen en allochtonen, naar ouderen en jongeren. Die laatste groep was eigenlijk nog het moeilijkst, maar ook dat is gelukt. En daar zijn we blij om, want jongeren zijn niet alleen de toekomst, ze hebben ook een andere kijk op zaken. En andere wensen. 

Hoe ga je bijvoorbeeld als bedrijf in deze regio inspelen op de wensen van jong talent? Jongeren willen graag flexibiliteit, zeker op het gebied van hun tijdsbesteding. Ze willen bijvoorbeeld kunnen sporten onder werktijd en vinden het dan niet erg om een uurtje eerder te beginnen of een uur langer door te gaan. Ze willen ook betekenisvol werk, zijn meer gedreven door idealen dan door geld. Ze willen ook liever niet meer fulltime werken, zodat ze tijd over houden voor andere belangrijke zaken in het leven. De balans tussen werk en privé is belangrijker dan ooit. Hoe kun je als bedrijf hierop inspelen, zodat je aantrekkelijk blijft voor jongeren? Dat begint met bewustwording. Wie zijn wij als bedrijf? Wat is onze identiteit? Niet het product staat centraal, maar de medewerkers. We zien bijvoorbeeld dat bedrijven en hun werknemers zich steeds vaker inzetten voor een goed doel. Mensen willen iets terugdoen voor de maatschappij. Vroeger waren we vooral bezig met het resultaat, met winst maken.’’

In Barneveld zijn overigens al de nodige initiatieven op touw gezet om jongeren meer mogelijkheden te bieden. Door nieuwe onderwijsvormen als de Barneveldse Techniekopleiding (BTO) en de Barneveldse Gezondheidsopleiding (BGO) hoeven scholieren na hun vmbo-opleiding niet per se uit te wijken naar andere plaatsen. ,,En door Barneveld Tomorrow, een geweldig initiatief dat bedrijven en studenten bij elkaar brengt, zijn we daar op een andere manier ook mee bezig.’’

SNEEUWBALEFFECT

Dergelijke maatschappelijke initiatieven zijn in deze tijd hard nodig, stelt Brand. ,,We kijken vaak naar de overheid, maar daar mogen we niet alles van verwachten. En we kunnen ook niet alles overlaten aan de markt. Vroeger hadden we de drie kernwaarden vrijheid, gelijkheid en broederschap. De vrijheid staat symbool voor de markt, de overheid zorgt voor gelijkheid en met de broederschap wordt de samenleving bedoeld. Maar we hebben als samenleving heel veel overgelaten aan de overheid en de overheid weer aan de markt. We denken zelfs soms over onszelf vanuit het perspectief van overheid, dan noemen we onszelf burgers, maar we zijn gewoon mensen. Wij vormen samen de samenleving. Het is tijd dat we als mensen zelf en samen in actie komen. Als we de krachten bundelen, dan zijn we tot heel bijzondere dingen in staat. We beginnen nu met een groep van zestig mensen, maar hopelijk treedt er door onze conferentie een sneeuwbaleffect in werking, dat tot gevolg heeft dat we als samenleving zelf het heft meer in handen nemen. Brechtje: ,,Er liggen volop uitdagingen op ons pad, bijvoorbeeld op het gebied van infrastructuur en onze energievoorziening. We hebben behoefte aan mensen die met concrete ideeën aan de slag gaan. En die zijn er ook. We horen  ondernemers  die zeggen : ‘Ik weet hier een oplossing voor’. Dat zijn hoopgevende berichten.’’

De conferentie begint volgende week zonder papier. ,,De conferentie is van niemand, dus van ons allemaal. De mensen die meepraten, hebben we geselecteerd op basis van hun kennis en ervaring. We komen niet namens onze organisatie, leveren onze petten in bij de ingang. We zijn gewone mensen, die stuk voor stuk betrokken zijn op Barneveld. We zijn allemaal gelijk, ieders inbreng telt.’’

De organisatoren benadrukken dat de conferentie een startpunt is, geen doel op zich. ,,Aan het einde stellen we concrete actieplannen op en hopen we dat er voldoende mensen zijn die daarmee aan de slag willen gaan.’’ 

AANPAKKERS

Bij de oplossing van de uitdagingen van de toekomst kijkt de organisatie nadrukkelijk naar de kwaliteiten van de Barneveldse samenleving. ,,We zijn een tamelijk welvarende gemeenschap, met korte lijnen, een grote mate aan ondernemerschap en veel saamhorigheid, mede dankzij bijvoorbeeld de (sport)verenigingen en de kerken. Als mensen door omstandigheden in financiële nood raken, bijvoorbeeld door een brand, dan springen anderen bij. Er is in onze gemeente ook veel creativiteit. We zijn aanpakkers. We hebben diverse unieke bedrijven op ons grondgebied, die hier geworteld zijn, maar internationaal opereren. Dat mogen we best beseffen. Verder zijn we lekker eigenwijs en houden we van kwaliteit. We staan voor hard werken en degelijkheid.’’

SAAMHORIGHEID

De organisatoren zien ook dat bepaalde kwaliteiten door de gemeentelijke groeiambities onder druk kunnen komen te staan. ,,We moeten zuinig zijn op een kwaliteit als saamhorigheid. Maar hoe borg je dat als al onze dorpen groeien? Wie zijn we voor elkaar? Wat hebben we met elkaar? We moeten deze vragen nu stellen. Als je te laat bent, ben je ook de verbondenheid kwijt.’’ 

OOGKLEPPEN AFDOEN

De uitdagingen richting de toekomst zijn legio. ,,Denk maar aan de uitstroom van jongeren, de problemen op het gebied van infrastructuur, het klimaat, het stroomnet, wonen, het stikstofbeleid, bestaanszekerheid, de balans tussen natuur, wonen en bedrijvigheid en ga zo maar door. 

De toenemende vergrijzing is bijvoorbeeld ook een enorm probleem. We hebben straks twee keer zoveel ouderen als nu. Hoe kunnen we daar nu al met elkaar oplossingen voor bedenken? Er zal ongetwijfeld meer neerkomen op de ouders van jonge gezinnen, die straks niet alleen voor hun kinderen, maar ook in toenemende mate voor hun vader en/of moeder moeten zorgen. Hoe gaan we dat managen met elkaar? Hoe kunnen we de zorg efficiënter inrichten? Zijn er woonvormen te bedenken waarmee we wellicht jongeren en ouderen tegelijkertijd kunnen helpen?  Waar het uiteindelijk om gaat is dat we onze oogkleppen afdoen, elkaar niet beconcurreren, maar kijken waar we meer en beter kunnen samenwerken. Bundel de krachten, benut elkaars kunde, ervaring, kennis en netwerk.’’

HET GOEDE GESPREK De organisatie benadrukt dat Doendenkers een maatschappelijk initiatief is. ,,Wij organiseren het goede gesprek en laten het gemeentebestuur daarop aansluiten. We hebben een open lijntje en zijn blij met de betrokkenheid en hulp. Het gaat ons als eerste om verbinding, we hopen dat er energie ontstaat door deze conferentie. Als er nieuwe initiatieven ontstaan die in de uitwerking om aanpassingen in het beleid vragen, dan hopen we dat ook de verantwoordelijke collegeleden, de raad en ambtenaren hun rol daarin willen pakken.’’