’Steenkool en mijnbouw’ in Museum Nairac Barneveld

BARNEVELD In de tentoonstelling ‘Lightness of Being’, die vanaf vandaag - vrijdag 28 oktober - te zien is in Museum Nairac, komen creaties van kunstenaars Raquel Maulwurf en de sinds begin 2015 vermiste Danaë Moons samen. ,,Het werk is intrigerend en verrassend actueel’’, aldus directeur Margot Welle.

De Nederlandse kunstenares Raquel Maulwurf (47), die haar jeugdjaren afwisselend in Spanje en Nederland doorbracht, werkt met houtskool waardoor kleur in de veelal grote tekeningen lijkt te ontbreken. ,,Wonderlijk genoeg wordt kleur door de toeschouwer niet gemist, maar erbij gedacht’’, is de ervaring van Nairac-directeur Margot Welle.

,,Raquel is in staat om in haar werk bij de toeschouwer herinneringen los te peuteren, waarvan je misschien niet wist dat je ze had’’, vervolgt Welle. ,,Zo wordt elk werk voor de bezoeker een eigen belevenis die wellicht anders is dan het verhaal waarop het werk is gebaseerd. En dat mag! Kijken naar kunst is een ervaring die iets met je doet en het werk van Raquel bewijst dat maar weer eens. Kunst roept vragen op en vragen zijn belangrijker dan antwoorden.’’

BAD MET STEENKOOL Een mooi voorbeeld noemt ze het werk ‘The Carbon Cleansing’ uit 2020. ,,Een klassiek bad op pootjes gevuld met Russische steenkool, dat het middelpunt vormt van de eerste zaal in ons museum. Het trekt meteen de aandacht en maakt indruk in al zijn eenvoud en schoonheid. Waarom een bad met steenkool? Je mag het verhaal zelf bedenken. Of je laat je meenemen door subtiele aanwijzingen van de kunstenaar. Steenkool als symbool van viezigheid, het bad als het bij ons allen bekende symbool van ‘iets schoonmaken’. Hebben wij als mens de verantwoordelijkheid om iets terug te geven aan de aarde en haar weer schoon te maken?’’
,,De tekeningen in de zaal leiden je langs diverse gebeurtenissen uit de geschiedenis. Sommige kennen we nog niet, sommige zijn in de veelheid van de informatie die dagelijks op ons afkomt naar de achtergrond verdwenen. Van Centralia, de spookstad die al meer dan vijftig jaar brandt, tot een zee met een onbegrijpelijk verhaal of een ‘Moving Landscape’ waar je als het ware ingezogen wordt. Wie de moeite neemt een wandeling rond de badkuip in de tentoonstelling te maken, wordt verrast door de kleur die Raquel in zwart-wit in je dag weet aan te brengen zonder daadwerkelijk kleur te gebruiken.’’

Raquel Maulwurf - Black Sea.

GROOTVADER MIJNWERKER Wie doorloopt naar de tweede zaal van de tentoonstelling wordt volgens Welle opnieuw verrast, maar nu door het intrigerende werk van Danaë Moons. ,,Tekeningen en beelden laten een wereld zien vol contrasterende vormen, waarbij het thema mijnbouw meteen in het oog springt.’’ 

,,Danaë reisde in 2013 af naar Katowice in Polen om daar de oude kolenmijnen te bezoeken. In het ‘mijnwerken’, het hakken in de aarde om kolen te winnen, zag zij het verzamelen van energie en een direct contact met de aarde en de natuur. Ze was gefascineerd door het fysieke element en het gebruik van lichamelijke krachten die overgenomen waren door de werktuigen van de industrialisatie. Dat haar grootvader mijnwerker was, heeft zeker bijgedragen aan deze fascinatie. Haar tocht, zevenhonderd meter onder de grond, maakte diepe indruk op haar. Na haar terugkomst maakte Danaë een intrigerende serie werk waarvan een deel in de tentoonstelling te zien is en die ons deelgenoot maakt van deze tocht.’’

Inkt op papier, werk zonder titel van Danaë Moons uit 2014, kort voor haar vermissing na een bootongeluk. Foto Klemen Ilovar

VERMIST ,,In 2015 ging Danaë (29), die in Amsterdam woonde, opnieuw op reis. Als tegenhanger van haar bezoek aan de mijnen is haar bestemming deze keer de jungle in de nabijheid van Tiong Ohang op het Indonesische gedeelte van het eiland Borneo, het ruigste en meest ondoordringbare oerwoud ter wereld. Danaë wil deze keer naar een plek waar de natuur zichzelf nog leidt om te onderzoeken hoe de industrialisatie uit de hand gelopen is. Ze ziet uit naar haar tocht, maar heeft haar bestemming nooit bereikt. De Mahakam waar ze overheen moet om het oerwoud te bereiken, is een krachtige rivier die bekend staat om zijn stroomversnellingen. De boot waarin Danaë Moons, haar gids en twintig andere inzittenden zich bevinden, breekt in tweeën. Danaë en haar gids werden niet meer teruggevonden. Nu is haar werk tot en met 25 februari te zien in de tentoonstelling ‘Lightness of Being’ (vrij vertaald ‘Lichtheid van het bestaan’, red.) waaronder niet eerder getoond werk en de laatste tekening waaraan ze werkte.’’

Museum Nairac staat aan de Brouwerstraat 1 in het centrum van Barneveld - www.nairac.nl.