Behoud DNA Gebroeders Koster ´essentieel´

BARNEVELD Ondanks de digitalisering, de ontlezing, internetverkoop en de 'haast in de maatschappij' gaat het stap voor stap beter met de boekenmarkt. Ook bij Gebr. Koster, de Barneveldse boekhandel én uitgever, is die ontwikkeling zichtbaar.

Edward Doelman

De taakverdeling bij de broers Koster is helder: Joop Koster (58), de oudste van de gebroeders, is verantwoordelijk voor de uitgeverij, terwijl Chris Koster (56) de boekhandel aan de rand van het Barneveldse winkelcentrum leidt. Deze werkwijze bestaat al bijna veertig jaar. De boekhandel opende op 30 augustus 1979 de deuren aan de Nairacstraat 17. Enkele jaren later werd de uitgeverij de tweede loot aan de stam van Gebr. Koster.

Eén van de eerste uitgegeven werken was een prekenserie van ds J. Koster, de vader van de broers Koster. In 1971 nam dominee Koster vanuit Zeeland een beroep aan naar Barneveld. Hij bracht een gezin mee. Zoons Joop en Chris ontpopten zich tot ondernemers. ,,We waren 18 en 20 jaar jong toen we in 1979 de boekhandel daadwerkelijk openden. Het was een sprong in het diepe. Maar ja, op die leeftijd zie je niet zoveel beren op de weg", vertelt Joop Koster, die het woord doet namens beiden.

Het waren andere tijden. ,,Alleen in Barneveld al waren er destijds nog twee andere reformatorische boekhandels. Maar de markt bleek groot genoeg. Al snel vervulden ze een regionale functie. Door de uitgeversactiviteiten kreeg Gebr. Koster landelijke bekendheid." Anno 2017 bedient Gebr. Koster de reformatorische achterban nog steeds met een divers aanbod aan boeken, variërend van huisbijbels en theologische werken tot spannende jeugdboeken en romans voor volwassenen.

De start van Boekhandel Koster ging niet ongemerkt voorbij. ,,We waren onderdeel van een predikantengezin, woonden in een 'glazen huis'." Maar dat was in dit geval niet nadelig, denkt Joop Koster. ,,Ik denk zelfs dat het ons in die tijd een voorsprongetje bezorgde. De Barneveldse Krant kopte: ´Predikantszonen beginnen boekwinkel´. Dat was goedkope reclame."

PREKEN BUNDELEN Enkele jaren na de opening werd naast de winkel met de uitgeverij gestart. ,,We begonnen met het bundelen van de preken van onze vader. Dat groeide in de loop van de jaren uit tot een volwaardige uitgeverij." Het takenpakket van Joop Koster is zeer divers: dat loopt uiteen van het beoordelen en bewerken van ingezonden manuscripten tot het vermarkten en daadwerkelijk opslaan en distribueren van het uiteindelijke boek. Gebr. Koster staat binnen de christelijke boekenuitgevers bekend als de uitgever van 'bevindelijk-gereformeerde signatuur'. ,,Auteurs én lezers weten voor welke inhoud we staan. We richten ons nadrukkelijk op het uitbrengen van boeken die de rechterflank van de gereformeerde gezindte aanspreken. Vanuit die gedachte proberen we, naast het feit dat we een bedrijf zijn waar ook geld verdiend moet worden, van meerwaarde te zijn."

Vanuit die basis blijft het uitgeven van boeken een rol waarbij Gebr. Koster soms onder een vergrootglas ligt. ,,Bepaalde uitdrukkingen of de wijze waarop passages zijn opgeschreven, leiden af en toe tot kritische reacties. Dat gebeurt wel eens", zegt Koster. Hij benadrukt dat zijn rol daarbij belangrijk is. ,,De rechterflank van de gereformeerde gezindte is aan de ene kant een afgebakende doelgroep, maar daarbinnen zijn er toch ook weer verschillende bloedgroepen. Binnen die bandbreedtes is het een uitdaging om het iedereen helemaal naar de zin maken. Dat lukt niet altijd." Wel gaat Koster graag in op vragen vanuit de achterban. ,,Voor mij als uitgever is het belangrijk dat ik het voor mijzelf, vanuit mijn overtuiging en principes, kan verantwoorden. Vanuit dat gezichtspunt kan ik dan mijn werkwijze en keuzes toelichten. Dat zorgt hopelijk voor wederzijds begrip."

De uitgeverij brengt jaarlijks zo´n vijftig boektitels uit, die vervolgens verkocht worden via de boekhandel. Daarbij beschikt Gebr Koster ook over de eigen winkel aan de Nairacstraat. ,,Vooropgesteld zijn het natuurlijk twee aparte vakken. Het vervaardigen en uitbrengen van een boek is heel wat anders dan de directe verkoop aan klanten. Maar wij verenigen beide in één bedrijf en dat zorgt voor een mooie wisselwerking. We beschikken over een eigen afzetkanaal om de boeken van onze uitgeverij aan de man te brengen."

CRISIS Het sentiment in de boekhandel is de afgelopen jaren verbeterd. De economische crisis was ook in de boekenmarkt voelbaar en kwam mogelijk zelfs extra hard aan in de branche. ,,Economische ontwikkeling is maar één van de aspecten in onze markt. Denk ook maar aan de ontlezing, de digitalisering, de 'haast' in onze maatschappij; concentratie op een boek is voor voornamelijk jonge mensen steeds lastiger geworden. Al die ontwikkelingen maken van de boekenmarkt een dynamische markt."

Koster wijst ook graag op de keerzijde. Er is anno 2017 maatschappijbreed nog steeds veel waardering voor het papieren boek. ,,We vinden het een voorrecht dat we met onze boekhandel in Barneveld zitten. In deze regio worden in vergelijking met andere regio's in Nederland, nog relatief veel boeken gelezen", weet Koster. Aan de andere kant gaan de maatschappelijke ontwikkelingen van ontlezing en digitalisering ook Barneveld niet voorbij. Dit leidt tot de nodige creativiteit, bijvoorbeeld door het drukken van kleinere oplages. ,,Daarmee kunnen we wel ons eigen uitgeversgezicht en de kosten in de hand houden."

Ook in andere opzichten is het geregeld stoeien met de kosten. ,,Over de herdruk van een boek denken we scherper na dan pakweg tien jaar geleden. Maar als we ervan overtuigd zijn dat een herdruk van al eerder uitgebracht werk kansrijk is, dan proberen we wel combinaties te maken. Verschillende boeken met hetzelfde formaat en dezelfde bindwijze zijn economischer te verwerken.''

GESTAGE GROEI Na de economische crisis zit de economie weer in de lift. Dat merken ze ook bij de Gebr. Koster. ,,Het gestegen consumentenvertrouwen is inmiddels ook bij ons in de winkel merkbaar. Er wordt weer geplust in de boekenverkoop, al is het nog voorzichtig. Het is nog steeds scherp aan de wind zeilen in de boekenbranche, kijk maar naar andere plaatsen waar veel boekenwinkels de deuren moeten sluiten." De gestage groei heeft er mede toe geleid dat Gebr. Koster in oktober vorig jaar een nieuw boekenmagazijn aan de Anthonie Fokkerstraat in gebruik nam. ,,Een investering waar we heel blij mee zijn. De hal die we huurden op bedrijventerrein De Valk, was al jaren te klein", schetst Joop Koster de recente veranderingen.

Hij verwacht dat het familiebedrijf de komende jaren kan doorgroeien, daarbij aangetekend dat 'behoud van het DNA van Gebr. Koster essentieel is'. ,,Onze klanten weten waar ze bij ons van op aan kunnen. Daarmee onderscheiden we ons van de concurrentie", benadrukt hij. Het is zichtbaar in de winkel. ,,In feite zijn er twee pijlers voor de boekhandel: het assortiment en de adviesrol. Klanten die bij ons binnenstappen varen daar op", weet Koster, die stelt dat veel klanten vertrouwen op de kennis en kunde van de medewerksters.

,,Iemand stapt hier binnen omdat hij of zij op zoek is naar een bijbels dagboekje om cadeau te doen. Door een paar vragen te stellen, proberen onze mensen een inschatting te maken van wat aanspreekt." Die adviesrol is de kracht van de boekhandel, is de ervaring van Koster. ,,In combinatie met vriendelijkheid en gastvrijheid. Klanten op die manier helpen, daarmee staat of valt het succes van elke winkel. Onze boekhandel is daar geen uitzondering op."