'Tegendraads bedrijf' haalt dieren uit de stront

BARNEVELD Tegendraads Barnevelds. Volgens technisch directeur Erik den Besten is dat kenmerkend voor Jansen Poultry Equipment. De Barneveldse marktleider op het gebied van huisvestingssystemen voor pluimvee gaat de komende tijd op missie. ,,Het is ontzettend ingewikkeld, maar we willen dat Brussel haar regels herziet.”

Edward Doelman

De kip, het ei en Barneveld zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Jansen Poultry Equipment is één van de grote spelers die daar medeverantwoordelijk voor zijn. Vanuit het hoofdkantoor aan de Harselaarseweg 32 worden de huisvestingssystemen voor pluimvee ontwikkeld, gefabriceerd en over de hele wereld gedistribueerd, van Zuid-Afrika tot Canada en van Mexico tot Rusland. ,,We zijn een echt techbedrijf”, vindt Erik den Besten. ,,Vooral de ontwikkelingsfase van nieuwe systemen neemt veel tijd in beslag. Daar zijn we met meerdere productmanagers fulltime mee bezig.”

In alles wat Jansen Poultry Equipment ontwikkelt en vervolgens wereldwijd verkoopt, zit een gemene deler. ,,Het natuurlijke gedrag van de kip is het uitgangspunt. De kunst is dat om te zetten naar technische oplossingen.” Grondlegger en naamgever van het bedrijf is Ab Jansen, die in 1984 de kiem legde voor het huidige bedrijf. Door dagenlange studie in de stal ontwikkelde hij het legnest, de plek waar de kip naartoe gelokt wordt en vervolgens haar ei legt. Dat levert een schoon en ongeschonden ei op, waar pluimveehouders weer geld mee kunnen verdienen.

Anno 2019 is Jansen de wettelijke pensioenleeftijd al ruimschoots gepasseerd; toch is hij nog bijna dagelijks op kantoor te vinden. ,,Ab heeft specifieke kennis van de kip in huis, waar wij zuinig op zijn”, benadrukt Den Besten. Jansen fungeert nog steeds als algemeen directeur, terwijl Den Besten verantwoordelijk is voor ontwikkeling en productie. Martijn Haverkamp en Jelmer Doijer maken de directie compleet met verantwoordelijkheid voor respectievelijk de financiën en de automatisering.

KIPPENGEDRAG Over het gedrag van de kip is Den Besten duidelijk: dat verandert van tijd tot tijd. ,,De kip van vandaag gedraagt zich wezenlijk anders dan de kip van gisteren.” Neem bijvoorbeeld het verbod op het afknippen van de snavels van kippen en kalkoenen. ,,Bij het opfokken van de kippen wordt om die reden meer geselecteerd op gedrag, op kippen die over het algemeen minder pikken en rustiger gedrag vertonen”, schetst Den Besten.

Dat vertaalt zich ook weer een wat hoger percentage eieren die buiten het legnest gelegd worden. ,,De kippen zijn rustiger en nemen dan ook meer tijd om hun ei te leggen in het legnest, met als gevolg dat er sprake is van filevorming, al is die term natuurlijk overdreven”, lacht Den Besten. ,,Maar voor de pluimveehouders is het natuurlijk wenselijk dat het ei in het nest gelegd wordt.”

TEGENDRAADS Het voorbeeld geeft aan hoe wat de impact kan zijn van veranderende regelgeving. Bij Jansen Poultry Equipment kijken ze er niet meer van op. ,,In sommige gevallen zijn we daarom ook lekker tegendraads. We strijden soms tegen bestaande regels. Niet omdat we er geen respect voor hebben, maar omdat we ervan overtuigd zijn dat het beter is voor de kip, voor de pluimveehouder en het milieu. Dan mag je gerust tegendraads Barnevelds noemen”, stelt Den Besten.

De technisch directeur, woonachtig in Renswoude, neemt in dit geval het BroMaxx-systeem van Jansen Poultry Equipment als voorbeeld. Dit is een zelfontwikkeld koloniehuisvestingssysteem voor vleeskuikens. De regels in de Europese Unie schrijven voor dat de vleeskuikens in strooisel zoals houtsnippers worden gehouden. ,,De ontlasting van de kuikens die in de huidige stalsystemen groeien, blijft liggen tot de tijd dat de dieren afgevoerd worden voor de slacht. Dat duurt, afhankelijk van de groeisnelheid van de kuikens, zo’n zes tot negen weken. In praktische zin is het in de huidige systemen niet mogelijk om de mest af te voeren en nieuwe snippers neer te leggen. Vraag het aan elke vleeskuikenhouder: dat is niet reëel. Pas nadat de dieren zijn vertrokken, worden de stallen helemaal gereinigd.”

Het feit dat de dieren zodoende in hun mest opgefokt worden, betekent dat de ziektedruk in de stallen toeneemt. De uitstoot van ammoniak en fijnstof heeft ook uitwerking op de dieren. ,,Kuikens krijgen bijvoorbeeld hakontsteking, borstblaren of luchtweginfecties. Ter bestrijding daarvan wordt weer antibiotica gebruikt. Uit het oog van dierwelzijn en milieu zijn wij op zoek gegaan naar een oplossing", zegt Den Besten.

HANGMAT Jansen Poultry Equipment ontwikkelde het BroMaxx-systeem, waar de kuikens leven op kunststof roosters met 'hangmatsysteem', zoals Den Besten het noemt. ,,De roosters hebben een mate van flexibiliteit. Het kunststof gaat zich vormen naar het lichaam van het kuiken." Doordat er kleine gaten in de roosters zitten, valt de mest op een transportband onder de roosters. ,,De ontlasting wordt daarmee dagelijks afgevoerd", zo luidt de uitleg. Den Besten claimt dat dat ´uitstekende resultaten´ geeft. Zo wordt in het Barneveldse Poultry Innovation Lab bij Aeres MBO getest met BroMaxx. Dat is toegestaan binnen het Poultry Innovation Lab, dat een proefstalstatus heeft. In de stal staat het opdoen en vergroten van pluimveekennis centraal, met name in praktische zin. ,,Maar de Europese Unie schrijft voor dat vleeskuikens op strooisel gehouden moeten worden. Daarmee voldoen we dus niet aan de regels en mogen we BroMaxx niet verkopen in Europa."

Elders in de wereld mag dit wel. ,,De hele wereld loopt hier warm voor. We verkopen het systeem in Noord-Amerika, Azië, het Midden-Oosten en krijgen alleen maar goede reacties. De groeicijfers zijn goed, de ziektedrukis laag. Het is zelfs mogelijk om jaren achtereen antibioticavrij te draaien. De resultaten zijn boven alle verwachtingen."

Maar feit is dat Jansen Poultry Equipment het systeem niet op haar thuismarkt aan de man mag brengen. In dit geval stelt de pluimveehuisvester zich tegendraads op. ,,Onze missie is om die regelgeving in Brussel aangepast te krijgen. Niet omdat wij daardoor meer geld kunnen verdienen, maar om het kuiken en het milieu een dienst te bewijzen. Daar zijn wij van overtuigd."

UIT DE STRONT Met die missie is Jansen Poultry Equipment al enkele jaren bezig, maar Den Besten heeft goede hoop. Hij benadrukt dat verder onderzoek noodzakelijk is. ,,Het is nog te vroeg om daar nu wat over te zeggen, maar we moeten onze stelling keihard onderbouwen. Dat is onze kans." De technisch directeur weet dat zijn strijd niet eenvoudig zal zijn. De pluimveesector ligt maatschappelijk gezien onder een vergrootglas. Maar toch ziet Den Besten daar ook recent een opening. ,,Heb je het nieuwe radiospotje van Wakker Dier gehoord? Hun oproep aan de Albert Heijn is om de dieren uit de stront te halen." Dan lachend: ,,Hier in Barneveld weten wij wel een oplossing."

NIEUWE MARKT Naast de diverse huisvestingssystemen voor pluimvee (vermeerderingssector, legsector en vleeskuikensector) oriënteert Jansen Poultry Equipment zich op een nieuwe tak van sport: kweeksystemen voor insecten. ,,Het is een interessante markt", zegt Erik den Besten.

De technisch directeur wijst erop dat verschillende lijnen samenkomen. ,,Insecten zijn in staat om efficiënt eiwitten uit reststromen te halen. Eiwitten zijn voedzaam. Insecten zouden deels de soja die in diervoeding zit, kunnen vervangen", zegt Den Besten. Ook wijst hij op de ontwikkeling van kweeksystemen voor die insecten. ,,Gezien de kennis en achtergrond die wij in huis hebben, ligt het voor de hand dat we dit thema op de voet volgen."

Een derde lijn die Den Besten ziet, is de regelgeving. Aan kippen mogen levende larven gevoerd worden. ,,Onze klanten, de pluimveehouders, oriënteren zich ook op de mogelijkheid om hun dieren bij te voeren."

Met de concrete uitwerking van de kweeksystemen is Jansen Poultry Equipment gestart, benadrukt Den Besten. ,,Het is de kunst om die ontwikkelingen te vertalen in een efficiënt, goed geautomatiseerd en betaalbaar kweeksysteem."