Mantelzorgwoning plaatsen in Barneveld: dit zijn de regels

De vraag naar mantelzorgwoningen groeit, ook in de gemeente Barneveld. Met een vergrijzende bevolking en de wens om zorg zoveel mogelijk in de eigen omgeving te organiseren, kloppen steeds meer inwoners bij de gemeente aan met plannen voor een zorgwoning op het erf. De gemeente Barneveld onderscheidt daarbij twee situaties: de mantelzorgwoning, voor als de zorg al nodig is, en de premantelzorgwoning, voor wie vooruit wil bouwen op een zorgsituatie die eraan komt. Voor beide gelden eigen, officiële voorwaarden. Dit artikel zet ze op een rij, gebaseerd op de informatie van de gemeente zelf.

Wat is een mantelzorgwoning volgens de gemeente?
Volgens de gemeente Barneveld is een mantelzorgwoning een tijdelijke woonruimte voor iemand die mantelzorg geeft of krijgt, op het perceel van een bestaande woning. Er is sprake van mantelzorg als iemand langdurig veel zorg krijgt van iemand uit de directe omgeving, zoals familie of goede vrienden. Als vuistregel hanteert de gemeente minimaal acht uur zorg per week, gedurende langer dan drie maanden. Voor een mantelzorgwoning is een officiele indicatie vereist. Een Wmo-gespreksvoerder van de gemeente beoordeelt samen met de aanvrager wat nodig en passend is.

Vergunningvrij bouwen: wat mag wel en niet?
Een opvallend detail uit de regelgeving: een gewoon bijgebouw, zoals een schuur, garage of bakhuisje, mag normaal gesproken niet bewoond worden. Zo’n bijgebouw is wat de gemeente noemt ‘functioneel ondergeschikt’ aan de woning, en dat geldt zelfs voor eigen gezinsleden. Een volwassen kind mag dus niet zomaar in de garage gaan wonen. Mantelzorg is hierop de enige uitzondering.

Binnen die uitzondering geldt vervolgens het volgende. In de bebouwde kom van Barneveld mag een bestaand bijgebouw zonder omgevingsvergunning worden omgebouwd tot een zelfstandig bewoonbare mantelzorg-wooneenheid. In het buitengebied mag, ook zonder vergunning, een woonunit worden geplaatst van maximaal 100 vierkante meter. In beide gevallen is de voorwaarde dat er daadwerkelijk behoefte is aan intensieve mantelzorg. 

* De mantelzorgwoning mag alleen gebruikt worden zolang de mantelzorg daadwerkelijk wordt gegeven 
* Zowel de zorgontvanger als de zorgverlener mag in de mantelzorgwoning gaan wonen
* Stopt de mantelzorg? Dan mag er niemand meer in de woning wonen

De premantelzorgwoning: vooruitbouwen op de toekomst
Is mantelzorg nu nog niet nodig, maar is de verwachting dat dit binnen tien jaar wel het geval zal zijn? Dan biedt de gemeente Barneveld de mogelijkheid van een premantelzorgwoning. Dit is een aparte regeling, met eigen en strengere voorwaarden dan de reguliere mantelzorgwoning:
* Er is altijd een omgevingsvergunning nodig, ook als de bouw op zichzelf vergunningvrij zou zijn
* Deze vergunning is tijdelijk: een premantelzorgwoning mag maximaal tien jaar blijven staan
* De zorgontvanger moet minimaal 60 jaar oud zijn
* Er moet een sociale relatie zijn tussen zorgverlener en zorgontvanger, bijvoorbeeld een familieband
* De premantelzorgwoning mag maximaal 20 meter van de dichtstbijzijnde gevel van de bestaande woning staan

Voordat je een tijdelijke omgevingsvergunning voor een premantelzorgwoning aanvraagt, adviseert de gemeente om eerst contact op te nemen en de plannen te bespreken bij de balie Bouwen, Wonen en Leefomgeving.

Wat gebeurt er na tien jaar?
Is er binnen die tien jaar daadwerkelijk mantelzorg nodig geworden? Dan mag de woning blijven staan, maar dan wel als reguliere mantelzorgwoning. Hiervoor is alsnog een officiële indicatie nodig, opnieuw te beoordelen door een Wmo-gespreksvoerder van de gemeente.
Is er na tien jaar geen zorgsituatie ontstaan? Dan moet de woning worden verwijderd, of worden teruggebracht naar de oorspronkelijke functie, bijvoorbeeld weer een gewone schuur.

Wat als de mantelzorg stopt?
Zodra de mantelzorg vervalt, of dat nu bij een reguliere mantelzorgwoning is of na afloop van de premantelzorgtermijn, mag de woning niet langer als woonruimte gebruikt worden. Voorzieningen zoals een keuken en badkamer moeten dan worden weggehaald. Gaat het om een verplaatsbare mantelzorgunit, dan moet deze in zijn geheel van het perceel worden verwijderd.

Hoe vraag je dit aan bij de gemeente Barneveld?
Twijfel je of jouw plan vergunningvrij is, of wil je een premantelzorgwoning aanvragen? Neem dan contact op met de balie Bouwen, Wonen en Leefomgeving, telefonisch via 14 0342, of maak een afspraak voor een gesprek. Zij toetsen het plan aan de geldende voorwaarden en geven aan welke stappen nodig zijn, inclusief de officiele indicatie waar van toepassing.

Actuele regels en landelijke ontwikkelingen
Naast het Barneveldse beleid gelden er ook landelijke kaders voor mantelzorgwoningen, die de afgelopen jaren regelmatig zijn aangepast. Een compleet en actueel overzicht van de geldende regelgeving staat op de pagina met mantelzorgwoning regels van Concuro. Dit Barneveldse bedrijf is gespecialiseerd in prefab mantelzorgwoningen, een goed vertrekpunt.

Veelgestelde vragen
Mag ik in Barneveld zonder vergunning een mantelzorgwoning plaatsen?
In veel gevallen wel. Binnen de bebouwde kom mag een bestaand bijgebouw zonder vergunning worden omgebouwd tot mantelzorgwoning, en in het buitengebied mag een woonunit tot 100 vierkante meter zonder omgevingsvergunning worden geplaatst. Voorwaarde is dat er daadwerkelijk behoefte is aan intensieve mantelzorg. Neem bij twijfel contact op met de balie Bouwen, Wonen en Leefomgeving.

Mag ik mijn garage ombouwen zodat mijn volwassen kind er kan wonen?
Niet zomaar. Een bijgebouw zoals een garage is functioneel ondergeschikt aan de woning en mag normaal gesproken niet bewoond worden, ook niet door eigen gezinsleden. Mantelzorg is hierop de enige uitzondering. Is er geen sprake van een daadwerkelijke mantelzorgsituatie, dan is bewoning van de garage niet toegestaan.

Wat is het verschil tussen een mantelzorgwoning en een premantelzorgwoning?
Een mantelzorgwoning is voor een situatie waarin de zorg al nodig is, en kan in veel gevallen vergunningvrij worden gerealiseerd. Een premantelzorgwoning is voor wie vooruit wil bouwen op zorg die naar verwachting binnen tien jaar nodig is. Hiervoor is altijd een tijdelijke omgevingsvergunning nodig, en gelden aanvullende eisen zoals een minimumleeftijd van 60 jaar voor de zorgontvanger.

Hoe lang mag een premantelzorgwoning blijven staan?
Maximaal tien jaar. Is er binnen die termijn daadwerkelijk mantelzorg nodig geworden, dan kan de woning blijven staan als reguliere mantelzorgwoning, mits er een officiële indicatie wordt afgegeven. Is er na tien jaar geen zorgsituatie, dan moet de woning worden verwijderd of teruggebracht naar de oorspronkelijke functie.

Geldt er een leeftijdsgrens voor een mantelzorgwoning?
Voor een reguliere mantelzorgwoning stelt de gemeente geen specifieke leeftijdsgrens, omdat de indicatie is gebaseerd op de daadwerkelijke zorgbehoefte. Voor een premantelzorgwoning geldt wel een voorwaarde: de zorgontvanger moet minimaal 60 jaar oud zijn.