Ondanks ‘ongezonde’ geitenhouderijen in de buurt zet gemeente nieuwbouw Barneveld door

BARNEVELD/LUNTEREN Met het nieuwe bestemmingsplan De Lanen-Oost in woonwijk De Burgt staat de gemeente Barneveld op het punt de bouw van honderden nieuwe woningen toe te staan, op nog geen twee kilometer van drie Lunterse geitenhouderijen. Dit ondanks adviezen van de GGD om niet binnen die afstand te bouwen, omdat er een verhoogde kans is op longontsteking. Voor het gemeentebestuur weegt het belang van de urgente woonbehoefte echter het zwaarst. Wel erkent het college onvoldoende zorgvuldig te zijn geweest door de gezondheidskwestie niet te noemen in het bestemmingsplan, en heeft de gemeenteraad woensdag in een memo toegezegd dit te ‘repareren’.

Naar aanleiding van meerdere vragen van deze krant op dit punt, heeft het college deze week besloten het bestemmingsplan hierop aan te passen. Dit gebeurt op het laatste moment, aangezien het plan na een jarenlange voorbereiding eindelijk klaar was voor vaststelling in de raad, eind september. In het plan wordt de bouw van 226 woningen achter de Gamma aan de Burgemeester Asschofflaan in De Burgt mogelijk gemaakt.

Deze krant sloeg onlangs aan op dit bestemmingsplan, mede naar aanleiding van discussies rond het nieuw te bouwen asielzoekerscentrum, voor de zomer. Bekend werd dat de GGD Gelderland-Midden bij dat plan had geadviseerd om - uit voorzorg - terughouden te zijn met nieuwe woningen (door de GGD ‘gevoelige bestemmingen’ genoemd) binnen twee kilometer van geitenhouderijen. De afstand van een geitenhouderij aan de Peutweg tot het nieuwe azc bedraagt 500 meter. Ook werd duidelijk dat de GGD hetzelfde (eveneens niet bindende) advies had gegeven bij de beoordeling van het nog vast te stellen bestemmingsplan Bloemendal 2A, in Barneveld-Noord.

JURIDISCHE HULP

Naar aanleiding van deze adviezen, riep de gemeente Barneveld juridische hulp in. De externe adviseur Nysingh concludeerde dat het - mits goed gemotiveerd - goed te verantwoorden was om beide projecten door te zetten. Dit ondanks het feit dat wetenschappelijk bewezen is dat mensen die binnen die afstand van een geitenhouderij wonen een - beperkt - verhoogde kans op longontsteking hebben. Tot vijfhonderd meter kunnen tien of meer extra mensen per 1000 omwonenden het oplopen, bovenop het gemiddelde aantal van veertien op 1000. Daarboven wordt de kans steeds kleiner, tot 0 tot 3 extra gevallen per 1000 omwonenden in de zone tussen duizend en tweeduizend meter. Maar omdat het verband daarvan niet is aangetoond (die studie van het RIVM wordt volgend jaar verwacht), is de keuze om wel te bouwen volgens Nysingh te verantwoorden.

GEVOLGEN VOOR NIEUWBOUW

Ondertussen had de gemeente aan de hand van kaartmateriaal een analyse gemaakt van wat het algemene advies van de GGD voor gevolgen zou hebben voor de nieuwbouw in de gemeente Barneveld. In de discussie rond het azc maakte wethouder Bennie Wijnne melding van deze analyse, waarna deze krant het kaartmateriaal opvroeg en kreeg. Alle geitenhouderijen hadden een stip gekregen op de kaart - ook de agrariërs van buiten de gemeente die invloed hebben binnen de Barneveldse gemeentegrenzen - en daaromheen was een cirkel van twee kilometer getekend. Duidelijk werd dat - wanneer de gemeente het GGD-advies standaard zou opvolgen - er alleen nog maar in Voorthuizen, De Glind, Garderen en het oostelijk deel van Kootwijkerbroek gebouwd zou kunnen worden. Dat zou een groeigemeente als Barneveld fors beperken in haar forse bouwambitie.

(Lees verder onder de afbeelding)

Gemeente Barneveld

BLOEMENDAL

Dit alles bracht de gemeente zover om te zeggen dat zowel het azc als Bloemendal 2A doorgang zullen vinden. Aangekondigd werd dat in de beide bestemmingsplannen nadrukkelijk gemotiveerd zal worden waarom van het GGD-advies wordt afgeweken. Het maatschappelijk belang van grootschalige woningbouw dient hier in de visie van het college voorrang te krijgen boven de mogelijke gezondheidsrisico’s.

Twee weken geleden kwam dan het nieuwe bestemmingsplan voor De Lanen-Oost naar buiten. Het betreft een lijvig document, waaraan talloze onderzoeken ten grondslag liggen. Alles bij elkaar telt het plan niet minder dan 45 bijlagen, met onderzoeken op het gebied van geur, water, afwatering, akoestiek, archeologie, ecologie en meer. Al die onderzoeken concluderen dat niets de ontwikkeling van dit deelplan van De Burgt in de weg staat.

AZC

Deze krant pakte de gemeentelijke ‘geitenkaart’ er echter nog eens bij en constateerde dat er zich drie geitenhouderijen op minder dan twee kilometer van het plangebied bevinden. Deze zijn allemaal in het buitengebied van Lunteren gevestigd. Echter: in het lijvige bestemmingsplan wordt er met geen woord over gerept. De voor het azc en Bloemendal 2A aangekondigde motivatie, ontbrak voor De Lanen-Oost volledig.

De logische vraag die hierop volgde: waarom? In reactie hierop erkende de woordvoerder dat de risico’s op het gebied van volksgezondheid niet expliciet waren benoemd in het plan. ,,Wel hebben wij de mogelijke volksgezondheidsrisico’s als gevolg van geitenhouderijen meegenomen in de afwegingen van belangen”, aldus de woordvoerder. Dat riep de vervolgvraag op waarom die afwegingen dan niet expliciet zijn beschreven in het bestemmingsplan. 

GGD-ADVIEZEN

De gemeentewoordvoerder herhaalde in zijn antwoord dat de gemeente zich realiseert dat de motivatie voor het afwijken op de GGD-adviezen ontbreekt in het bestemmingsplan voor De Lanen-Oost. Naar aanleiding van de vragen van deze krant zou er een memo voor de raad worden opgesteld, om binnen toekomstige bestemmingsplannen de mogelijke gezondheidsrisico’s van geitenhouderijen van een zogenoemd ‘beleidskader’ te voorzien. Ook het bestemmingsplan De Lanen-Oost zou hierin worden betrokken. Daarnaast stuurde de gemeente, op verzoek, het GGD-advies voor dit specifieke plan mee, waarin - opvallend genoeg - ook met geen woord wordt gerept over de aanwezigheid van veehouderijen in de nabije omgeving van het plangebied.

Woensdagavond werd het memo van het college aan de raad openbaar gemaakt. ,,In de toelichting bij het bestemmingsplan is geen passage gewijd aan geitenhouderijen, omdat interne en externe adviseurs dit aspect niet hebben aangekaart in de voorbereiding van het bestemmingsplan”, verweert het college zich in het memo. ,,Dat had wel moeten gebeuren.” Uit oogpunt van zorgvuldigheid, wordt de relatie tussen volksgezondheid van de inwoners en de aanwezigheid van geitenhouderijen alsnog expliciet in het plan meegenomen. ,,Daarbij weegt het belang van de urgente woonbehoefte het zwaarst.”

AFWIJKEN VAN ADVIEZEN

Het college merkt op dat gemeenten op dit punt de vrijheid hebben hun eigen beleid te bepalen en dus kunnen afwijken van gezondheidsadviezen van de GGD. ,,Het is zeer belangrijk dat er voldoende woningen worden gebouwd. In de gemeente Barneveld is de agrarische sector groot. Het is nu eenmaal een veedicht gebied. Het is dan ook onmogelijk om bij woningbouw overal de strengste voorzorgsrichtlijnen in acht te nemen. Anders zou de woningbouwproductie sterk afnemen. Naar ons oordeel is het verantwoord en aanvaardbaar om de voltooiing van woonwijk De Burgt te continueren, nu de geitenhouderijen zich bevinden op een grotere afstand dan één kilometer.”

De raadscommissie Grondgebied bespreekt het bestemmingsplan De Lanen-Oost donderdagavond. Eind september hakt de gemeenteraad de knoop definitief door.

Niet één maar drie geitenhouderijen
De adviezen van de GGD, op basis van wetenschappelijk onderzoek van gezondheidsdienst RIVM, gaan grotendeels uit van de aanwezigheid van één geitenhouderij. Bij De Lanen-Oost is er sprake van drie geitenhouderijen in Lunteren, om precies te zijn op 1.009, 1.084 en 1.575 meter afstand tot de dichtstbijzijnde woning.
Is er mogelijk sprake van een ‘cumulatief effect? Met andere woorden: is de kans groter bij drie dan bij één geitenhouderij? Het memo van het college aan de raad gaat hier niet op in. Een woordvoerder van de GGD reageert: ,,Het is wel te verwachten dat het risico groter is als er meerdere geitenhouderijen in de nabijheid zijn, maar dat valt nog niet te kwantificeren.” De website van het RIVM bevestigt deze woorden: ,,De kans wordt groter als er meer geitenhouderijen in de omgeving van de woning zijn. Dat zien we steeds in de onderzoeken die we de afgelopen acht jaar hebben gedaan.”