Sandra Kookt: boterkoek, en die is bescheiden én machtig tegelijk

BARNEVELD December is bij uitstek de maand waarin boterkoek zich thuis voelt. Juist omdat boterkoek zo klassiek is, daagt het kookcolumnist Sandra Pilkes uit tot voorzichtige vernieuwing. Wat dacht je van rozemarijn als ingrediënt? Of gember?

Het is een bescheiden en tegelijk rijk en machtig baksel: de boterkoek. Wie de lekkerste boterkoek maakt, blijft een onderwerp aan de keukentafel. Voor velen is het ‘die van oma’, gebakken in een oude metalen vorm, zonder weegschaal, maar met ervaring in de vingers. 

De boterkoek die met liefde wordt gemaakt, wint

Anderen zweren bij de bakker op de hoek, met zijn scherpe oog voor detail en constante kwaliteit. Zoals bij alle recepten met weinig ingrediënten geldt ook hier: de individuele kwaliteit van elk ingrediënt bepaalt het eindresultaat.

De boterkoek die met liefde wordt gemaakt, wint. Meng het deeg rustig, zo blijft de structuur compact en smeuïg. En bak ook niet te lang: een perfecte boterkoek is net aan gaar, met een zachte kern die nog een beetje meegeeft.

VERWENMOMENT

Zaterdagmiddag, buiten vroeg donker, binnen de geur van gesmolten boter met suiker en amandel. Koffie of thee erbij, kaarsjes aan en misschien een kerstplaat op de achtergrond. Boterkoek is een luxe verwenmoment, al zijn mijn eigen boterkoek-herinneringen niet allemaal even verheven. 

Zo was er die ene keer na een opnamedag van kookvideo’s voor Allerhande. Ik nam de gefilmde boterkoek mee naar huis. Helaas wist de hond de hele plaat van het aanrecht te stelen. Geen kruimel bleef achter. Ik was verontwaardigd, maar misschien moet ik het zien als compliment. Zij wist wel wat lekker was. 

LICHTPUNTJE

December is bij uitstek de maand waarin boterkoek zich thuis voelt. Het is geen trend of hype, maar pure nostalgie, een tijdloze klassieker, sterk in zijn eenvoud. Een koek die niets nodig heeft om indruk te maken. En toch… kon ik het niet laten. Hoewel ik oude technieken en nostalgische smaken graag in ere houd, zie ik hier uitdaging om te innoveren. 

Juist omdat boterkoek zo klassiek is, daagt het mij uit tot voorzichtige vernieuwing. In onderstaand recept laat ik mij inspireren door Amsterdamse Patissier Cees Holtkamp. In de kookvideo met zijn kleindochter Stella vullen zij de boterkoek met gemberjam. Warm, kruidig en precies in balans.

VERRASSEND

Ik voeg gehakte rozemarijn uit de tuin toe, zoals in het Allerhande recept. Voor mij ruikt dat meteen naar kerst: dennennaalden, buiten kou, warmte binnen. Het deeg verrijk ik met kleine, chewy stukjes abrikoos, voor zoet en textuur, en met stemgember als spannende extra toevoeging. Het amandelmeel brengt diepte en een nootachtige smaak die prachtig samengaat met boter en suiker. Het resultaat is geen breuk met de traditie, maar een nieuwe persoonlijke favoriet.

KNAPPERIG

Ik houd van oude technieken en nostalgische smaken, maar heb ook plezier in het verkennen van de grenzen. Zoals de koek zelf: de licht aangebrande randjes zijn het lekkerst. Hoe ver je kunt afwijken voordat het geen boterkoek meer is, laat ik graag aan de lezer. Misschien is dat precies de charme van dit baksel: iedereen heeft zijn eigen maatstaf, zijn eigen herinnering, zijn eigen versie.

Deze boterkoek eet ik het liefst bij koffie of thee, maar hij doet het ook uitstekend als eenvoudig dessert, in kleine blokjes gesneden. Hij vraagt niet om opsmuk, alleen om gedeeld te worden. Zie dit recept dan ook als een uitnodiging. Houd niet altijd vast aan wat je kent, maar durf te combineren en te variëren. Want zelfs bij deze oer-Hollandse klassieker blijkt: een klein nieuw detail kan genoeg zijn om er een heel nieuw moment van te maken.

Boterkoek met rozemarijn, abrikoos en gember
Dit heb je nodig:
-250 gr patent tarwebloem
-100 gr amandelmeel
-150 gr fijn suiker
-150 gr witte basterdsuiker
-300 gr boter
-50 gr gedroogde abrikozen, in reepjes
-1 bol stemgember, gehakt
-50 gr hazelnoten, grof gehakt
-1 takje rozemarijn, gehakt
-1 ei

Zo maak je het:
-Verwarm de oven voor op 200 °C.
-Zeef de bloem en het amandelmeel met alle suiker boven een kom.
-Snijd de boter in blokjes en kneed met koele handen door het bloemmengsel.
-Voeg de abrikozen, gember, hazelnoten, rozemarijn en een beetje zout toe.
-Kneed snel tot een samenhangende deegbal.
-Vorm op de bakplaat met bakpapier een koek van 1 cm dik deeg.
-Bestrijk de bovenkant van het deeg met losgeklopt ei.
-Bak de boterkoek in 20 min. goudbruin en net aan gaar. Laat afkoelen en snijd de boterkoek in -blokjes.