Burgemeester Van der Tak bij Dodenherdenking: ‘Onschuldig kijken is daad van verzet tegen onverschilligheid’

4 mei 2026 om 20:02 Herdenkingen

BARNEVELD Burgemeester Jacco van der Tak heeft maandagavond tijdens de Dodenherdenking in Barneveld de inwoners opgeroepen ‘onschuldig te leren kijken’ naar anderen. Onder dat thema verbond hij maandagavond op begraafplaats De Plantage lokale getuigenissen uit de Tweede Wereldoorlog aan de huidige maatschappelijke situatie. ,,Wie oppervlakkig kijkt, handelt oppervlakkig. Wie aandachtig kijkt, wordt verantwoordelijk.”

Van der Tak introduceerde het thema van zijn toespraak aan de hand van een verhaal van een honderdjarige inwoonster. De vrouw, die tijdens de bezetting illegale verzetskrantjes rondbracht, vertelde dat zij in die tijd leerde om ‘onschuldig te kijken’ om niet op te vallen bij patrouilles. Van deze overlevingstechniek stapte de burgemeester over naar een hedendaagse morele verantwoordelijkheid: het aannemen van een bewuste houding om aannames over anderen los te laten en onverschilligheid te doorbreken. ,,We kijken zorgvuldiger. En we ontdekken dat achter wat zichtbaar is, vaak iets kwetsbaars, iets menselijks schuilgaat. Het is geen wegkijken van pijn of complexiteit. Het is de erkenning dat wij niet alles weten, en dat dát geen zwakte is, maar wijsheid.”

Burgemeester Jacco van der Tak. - © Elles Tuhusula

REZA UIT IRAN

Deze benadering koppelde de burgemeester aan de situatie van Reza, een zestienjarige jongen uit het Iraanse Shiraz die tegenwoordig in Barneveld woont. Van der Tak beschreef hoe Reza in zijn onbevangenheid - door tegenover ‘vrienden’ zijn bedenkingen te uiten over hoe dingen het eraan toegaan in zijn land - door een onderdrukkend regime ‘schuldig’ werd bevonden. Van der Tak stelde dat in de huidige samenleving moed nodig is om met een onbevangen blik naar de ander te kijken: ,,We zijn gewend om direct een mening te vormen, te verklaren, te weten. Maar echte aandacht begint niet bij weten. Het begint bij kijken.” De burgemeester spiegelde hierbij de onbevangenheid van Reza, die hem in Iran op een veroordeling kwam te staan, aan de noodzaak voor een open blik in de huidige tijd.

Burgemeester Van der Tak en zijn vrouw tijdens de kranslegging. - © Elles Tuhusula

In de toespraak kreeg ook het lot van de Joodse familie Happ een centrale plaats. Van der Tak memoreerde hun vlucht uit Gouda naar Garderen, waar zij onderdoken bij huisarts dr. Kruimel. Hij benoemde de feiten van hun arrestatie in 1943 en de daaropvolgende moord op de ouders en zoon Günther in Sobibor, terwijl dochter Marianne met hulp van het verzet wist te overleven.

MENSELIJKE WAARDIGHEID

Ook stond de burgemeester stil bij de jonge Canadese soldaten die in 1945 Barneveld binnentrokken. Hij stelde dat zij hun onschuldige blik aan het front verloren, vechtend voor de vrijheid van een ander. De burgemeester concludeerde dat wie vandaag de dag aandachtig leert kijken, verantwoordelijkheid neemt voor een veilige en vrije samenleving. ,,Zodat we menselijke waardigheid nooit meer uit het oog verliezen.”