‘Een soort [roep in je ziel’
22 mei 2026 om 12:41Het Pelgrimshuis is niet te verwarren met de locatie waar het Leger des Heils aan de voorkant langs de weg bewoners opvangt die naast een verslaving en psychiatrische problemen ook een verstandelijke beperking hebben. In een paviljoen achter dit pand werkten initiatiefnemers Catharinus en Alba van der Velden aan een kleinschalige plek om inspiratie op te doen voor persoonlijke spiritualiteit. De bedoeling is om in dit pand te lezen, te genieten, te luisteren, te bidden, te wandelen, stil te worden en rust te vinden.
Het gebouw is ontworpen vanuit de antroposofische filosofie, met bijna geen rechte hoeken van negentig graden. Er is rust, met zicht op de natuur. De monumentale eikenhouten meubels zijn in 1947 gemaakt voor een kerk in Renkum. Nu staan ze in het Pelgrimshuis. Er is koffie en zelfgebakken koek. ,,We doen dit zonder winstoogmerk met een bescheiden gastenhuis dat bijna elk weekend open is”, legt Catharinus uit.
TOCHTGENOTEN Hij is een imposante man met een vriendelijke uitstraling en was ooit actief als dominee. Nu is hij 28 uur per week geestelijk verzorger, onder meer bij een verslavingskliniek in Ugchelen, terwijl hij ooit gedichten schreef en 23 jaar lang redacteur cultuur en media was bij het Nederlands Dagblad.
Alba maakt een zelfde ontspannen indruk. Als een gast even later aanbelt, ontvangt ze de vrouw vriendelijk en leidt ze haar rond. Alba en Catharinus geven op deze manier de spiritualiteit van gastvrijheid hart en handen, in een ‘gemeenschap van tochtgenoten’, zoals ze dit noemen. Onlangs werd dit project formeel in een stichtingsvorm gegoten.
In het pelgrimshuis komen gasten. Hier schrijven ze dierensprookjes, bouwen ze huis- en reisaltaren, maken ze zegenlichtjes voor bemoediging, schrijven ze gedichten, detectiveromans en essays. Er is ruimte voor fotografie en op verzoek geven ze workshops en lezingen. ,,Meedoen is verrassend bereikbaar” meldt de website. Heilige Ruimte organiseert bovendien elk jaar twee kloosterretraites (het Oktoberklooster en het Midwinterklooster) in een klooster uit 1252, een uurtje over de grens in Duitsland.
KLOOSTER ,,In een klassiek klooster kun je erin of eruit, maar wij kozen voor een meer fluïde vorm. Hier wonen nu sinds een jaar of drie mensen permanent, dat zijn wij tweeën en Nick Everts, een doopsgezinde predikant die hier zijn proefschrift schrijft om te promoveren. Negen andere tochtgenoten komen hier regelmatig langs, wat samen een groepje van elf ‘Tochtgenoten’ maakt. Dit klooster heeft geen eeuwige gelofte, terwijl hier zowel vrouwen als mannen komen. Een nieuwe manier dus”, zegt Catharinus.
Hij kende neo-monastieke projecten, terwijl Alba in India ervaring opdeed met hindoeïstische en boeddhistische kloosters. Tijdens een kerstavond werd bij een open haard het idee geboren om zelf een klooster vorm te geven. ,,Dit is de plek waar we dat mogen proberen, zolang het Leger des Heils het gebouw niet nodig heeft (anti-kraak, red.). Het was altijd een droom om zelf zo te leven, met getijdegebeden en op een rustige plek.”
Alba wijst op de huidige maatschappij en cultuur, waarin ze moeite heeft met de ratrace en hectiek van presteren, scoren en materialisme. ,,Je bent de hele tijd bezig met carrière, bezit en de ongelooflijke drukte die je het hoofd moet bieden. En daar valt bijna niet aan te ontsnappen”, meent het stel. ,,Dit begint al in je kindertijd. Je moet op sport, catechisatie en muziekles, noem het maar op. Wat een ontzettend druk en complex leven hebben ze tegenwoordig al, nog meer gestimuleerd door de digitale wereld, met social media voorop. De wereld is zó groot geworden dat hij bijna niet meer te overzien is. Daar komt nu AI (Artificial Intelligence, red.) ook nog overheen, zodat je niet goed weet wat je ziet en wat je kunt geloven.”
,, Bezoekers betalen een bescheiden vergoeding van 45 euro per nacht, inclusief de maaltijden
ONKRUID WIEDEN Daarom proberen de tochtgenoten bewust te zoeken naar vereenvoudiging. Ze willen dichtbij hun kernwaarden en de natuur leven. ,,Het gaat om een andere levensstijl, dus is het eigenlijk meer dan een retraitecentrum. Je hoopt dat mensen hier betrokken raken en dit kunnen integreren in hun eigen leven”, zegt Alba.
Op de vraag of de Heilige Ruimte geleid wordt door een goeroe, antwoordt Catharinus direct ontkennend. ,,We leven dit leven gewoon. Er is geen programma, we verkondigen niks, maar nodigen mensen uit om hier te zijn en met ons mee te doen. Dat kan buiten bijvoorbeeld zijn door onkruid te wieden.”
Het initiatief is een vrijwilligersproject, niemand verdient er iets aan. Wat ook betekent dat verblijf in het pelgrimshuis goedkoop aangeboden kan worden. ,,Bezoekers betalen een bescheiden onkostenvergoeding van 45 euro per nacht, inclusief de maaltijden. Dit is mede mogelijk door de anti-kraakconstructie. Het nadeel hiervan is dat we ineens het bericht kunnen krijgen dat we hier weg moeten. Daar staat tegenover dat de huurprijs gunstig is en we niet veel nodig hebben. Wij doen dit omdat we geloven in deze manier van leven. Want ik heb mijn twijfels bij het effect van één keer in de drie jaar een retraite doen.”
URK Het dagelijkse gebedsritme is een gewoonte die Catharinus erg goed bevalt. ,,Waar geloofsgemeenschappen vaak accent leggen op een diakonale taak, willen wij graag de contemplatieve factor benadrukken. De kern is het gebed, maar daar kun je natuurlijk niet van leven. Dus moet je dit anders regelen. Daarom heb ik ook een baan van 28 uur in de week.”
Hij noemt zichzelf een onbedaarlijk gereformeerd joch, dat opgroeide op Urk. ,,Hier kreeg ik een flink stuk bevindelijkheid en mystiek mee. Mijn familie komt uit Friesland en daar is Catharinus nog een redelijk gewone naam. Deze is afgeleid van een vrouwennaam, de heilige Catharina van Alexandrië. Dat vind ik wel mooi.”
Nog werkend bij het ND werd Catharinus gevraagd om bij een kerk predikant te worden, van Christelijk Gereformeerd / vrijgemaakte signatuur. ,,Toen ben ik theologie gaan studeren en gaandeweg is dat steeds meer mijn roeping geworden. Nu merk ik dat ik van de journalistiek de nieuwsgierigheid en het formuleren overgehouden heb. In mijn boek ‘Heilige Ruimte’ kon ik mijn literaire en theologische fascinatie kwijt. Het verhaal over de zondeval met Adam en Eva heb ik gebruikt om dit op een nieuwe manier te duiden. In 2017 had ik daar al een essay over geschreven, wat in de krant gepubliceerd werd en heel veel reacties opleverde.”
Het boek verscheen in 2021.
BOOM Catharinus ziet de boom waar Eva de appel vanaf plukte niet als ‘regeltjesboom’. ,,God wilde mensen met een keuze maken en geen robots, zo is de gangbare uitleg. Dus moest er in het paradijs iets komen wat je kon overtreden. Dit kan ik niet rijmen met wat Johannes zegt, namelijk dat God liefde is. Punt. Als dat zo is en Hij plant in het midden een boom, dan moet dit de belangrijkste les van liefde zijn. Ik denk dat die boom de heilige ruimte van God markeert. Die heeft ieder mens, vandaag de dag misschien als ‘personal space’ genoemd. Als je die ruimte heiligt, is de liefdesopdracht van God om die ruimte te respecteren en groter te maken, tot bloei te brengen. Dus moesten Adam en Eva in het paradijs werken, zodat die boom van God zo groot mogelijk kon zijn. Dat is volgens mij één op één door te vertalen op hoe wij als mensen met elkaar om moeten gaan. Elkaars ruimte heiligen en groter maken. Hoe meer de ander ruimte krijgt, hoe meer hij tot bloei zal komen. Want als het goed is herken je in de ander iets van Christus. Daarmee wordt het schenden van die ruimte niet meer het overtreden van een regel, maar het schenden van het liefdesgebod. Zonde is dus eigenlijk veel erger dan het schenden van een regeltje. Dat is precies ook waarom Christus gekomen is. We kunnen de termen goed en kwaad dus duiden als de aanwezigheid of afwezigheid van liefde. Daar is de kern van dit pelgrimshuis op gebouwd. We willen graag dat de mensen in dit huis zich welkom voelen, om het beeld te gaan vertonen zoals God hen gemaakt heeft. Om vrij te zijn, zoals ze bedoeld zijn. Dat drijft mij.”
METALEN GLOBE Catharinus voelt zich geen goeroe. ,,Nee joh. Dat kan niet, want Jezus zegt al tegen de apostelen: laat niemand van jullie zich rabbi noemen. Noem jezelf leerlingen en broeders en zusters. Het gaat om gelijkwaardigheid, liefde en de heilige ruimte voor de ander zoeken.”
De stichting liet een T-shirt maken met een kruislogo, opgedoken uit de geschiedenis van de vroege kerk. Catharinus herkent hierin een tekst uit Johannes 1, die gaat over het woord, het leven en het licht. ,,We zijn hier allemaal op een of andere manier christen, in de volle breedte. Iedereen komt uit een verschillend nest, de groep is zeer gemixt.”
Zo kreeg Alba een a-religieuze opvoeding. Ze zocht het in meditatie en yoga, maar zegt dat ze uit het niets een visioen van Jezus had, waarna ze zich ging heroriënteren. ,,Nu ben ik thuis in de christelijke traditie, maar ben ik niet lid bij één denominatie. Af en toe bezoek ik wel kerkdiensten en nu studeer ik katholieke theologie bij Fontys, hogeschool in Utrecht. Ik zie het geloof niet als een geestelijke manier van pleisters plakken. Er zit een zekere rauwheid in. Je moet er ook voor werken en het serieus nemen.”
De kapel in het pelgrimshuis moet de volle breedte van het christelijke geschiedenis zichtbaar maken. Daar staan banken langs de wanden, terwijl in het midden een metalen globe met kaarslicht hangt, vastgemaakt aan het plafond met vier kettingen aan ‘de hoeken der aarde’. ,,Dat symbool is op die manier niet ingevuld en veel mensen vinden dat fijn. We hebben ook houten kistjes met icoontjes en een kaarsenhouder, zodat mensen daarmee zelf hun stille tijd kunnen houden.”
LABYRINTH Alba hoopt dat de plek een oase kan zijn met liefdevolle waarden, als contrast met zoveel donker en verdriet in de wereld. Tegelijk realiseert ze zich dat het ingewikkeld kan zijn om in het pelgrimshuis het leven samen te delen. ,,Maar hier kun je bouwen aan een wereld zoals jij denkt dat hij eruit kan zien. Neem de verantwoordelijkheid. Het gaat om je mindset. Stel dat de hele wereld in brand staat, ben ik dan onverschillig, of maak ik een andere keus? Een soort roep in je ziel, die zegt dat je op jouw plek het verschil kunt maken. Doen wat je kunt.”
Daarom knapten Alba en Catharinus niet alleen het huis op, maar werken ze met de vrijwilligers ook in de grote tuin, terwijl ze wijzen op het uiltje dat stil op een kastje zit en telkens terug komt. Een scharlaken eik wordt gebruikt als natuurlijk dak voor de buitenkapel. Het roept associaties op met de beroemde Fransciscus van Assisi, de monnik die ook volop met de natuur leefde en de sociale liefde concreet maakte.
De afgelopen maanden creëerden ze samen een labyrinth, waarvoor manshoge braamstruiken, distels en brandnetels gerooid moesten worden. Nu staan er prille takjes met lavendel die de grond uit komen. ,,Een labyrinth is geschikt voor een geestelijke oefening. Je kunt hier met een vraag inlopen en al wandelend daarover nadenken en bij God zijn. Hier kun je niet verdwalen zoals in een doolhof. Je komt er – hoe dan ook – weer uit, in het midden. Daar vind je een schaal met edelstenen en daar mag je er één van meenemen als tastbare herinnering aan wat je gevoeld hebt. De les is dus: vertrouw de weg! Ga maar gewoon lopen.”
Daarom zijn de twee ook met het pelgrimshuis begonnen, in het besef dat ze dit eventueel ook op een andere plek weer op kunnen bouwen.
[Info: www.hetpelgrimshuis.nl. Een keertje langskomen? Stuur een mailtje naar welkom@hetpelgrimshuis.nl.
