Corona tekent nog steeds leven Debbie (31) en Lisenka (53): ‘Het voelt alsof we vergeten worden’

23 mei 2026 om 15:13 Mensen Tips van de redactie

BARNEVELD Voor velen is de coronacrisis iets dat ver achter hen ligt, maar naar schatting 450 duizend Nederlanders ondervinden nog elke dag de gevolgen van de ziekte. Zo ook Debbie Lether (31) en Lisenka Onderwater-Klinker (53) uit Barneveld. ,,Sinds corona is alles anders.”

Terwijl ze haar verhaal vertelt, valt Lisenka Onderwater-Klinker (53) af en toe stil aan de andere kant van de lijn. Om op adem te komen of haar gedachten te ordenen. ,,Mijn concentratie is nogal slecht”, zegt ze verontschuldigend. ,,Ik moet me tot het uiterste inspannen om de juiste woorden te vinden.”

HARDE WERKER

Voordat de Barneveldse in maart 2020 besmet raakte met het coronavirus, had ze een vol leven. ,,Ik deed altijd zes dingen tegelijk”, blikt ze terug. Hoewel ze toen al fibromyalgie had (een chronische aandoening die onder meer vermoeidheid en stijve spieren veroorzaakt), werkte ze als receptioniste en beveiligingsmedewerker. ,,Ik ben altijd een harde werker geweest, hield niet van stilzitten.” Daarnaast had ze veel hobby’s, waaronder wandelen en fotograferen. ,,In het najaar van 2019 ben ik nog met mijn camera en rugzak het bos bij Otterlo in gegaan om paddenstoelen te fotograferen. Lekker veel lopen, mijn ding doen. Dat is allemaal weg. Ik heb het nog wel geprobeerd het jaar daarna, maar het ging niet meer.”

Lisenka Onderwater-Klinker. - Eigen foto

TUSSEN WAL EN SCHIP

Nadat ze besmet raakte met het virus, werd Lisenka direct erg ziek. Ze was extreem vermoeid en kon op den duur niet eens meer praten. ,,Alles deed pijn. Zelf mijn ogen; het voelde alsof er zand in zat. Ik lag alleen maar in bed. Mijn man was bang dat ik zou overlijden, zo slecht was ik eraan toe.” Pas na vijf weken krabbelde Lisenka langzaam op. Ze wilde zo snel mogelijk terug aan het werk en zette alles op alles om dat te realiseren. ,,Ik ging sporten onder begeleiding van een fysiotherapeut. Achteraf was dat een grote fout. Mijn lichaam kon dat nog helemaal niet aan, maar ik bleef mezelf pushen. Niet alleen omdat ik het zelf wilde, maar ook omdat me verteld werd dat dit de beste manier was om er weer bovenop te komen na een coronabesmetting.”

(tekst gaat hieronder verder)

GEZONDHEIDSRAAD WIL MEER ONDERZOEK NAAR POSTCOVID
In een brief aan minister Hermans van Volksgezondheid (VVD) pleitte de Gezondheidsraad eerder deze maand voor een ‘langlopend onderzoeksprogramma naar behandelingen tegen postcovid en andere post-acute infectieziekten (PAIS)’. Volgens de raad is er nog veel onduidelijk over de oorzaken, diagnose en behandeling van de ziekte.
Nederland telt naar schatting 450 duizend postcovid-patiënten, waarvan 90 duizend ernstig zieken. De klachten die het meest gemeld worden bij C-support (de stichting die nazorg biedt aan patiënten) zijn vermoeidheid en concentratie- en geheugenproblemen, gevolgd door overgevoeligheid voor licht en geluid, kortademigheid, hoofdpijn en somberheid.

Het tegendeel bleek waar. Een revalidatiearts vertelde Lisenka dat ze postcovidsyndroom had (wat toen nog ‘long covid’ werd genoemd) en dat alles wat ze tot dan toe deed averechts werkte. Ze moest juist rust nemen en goed haar grenzen bewaken. ,,Ik ben een van die mensen die tussen wal en schip is geraakt. Die niet de juiste hulp kreeg en het zelf maar moest uitzoeken.”

BINNENSHUIS

Zes jaar nadat ze corona kreeg, is er weinig over van Lisenka’s oude leven. Ze is volledig afgekeurd en brengt haar dagen grotendeels binnenshuis door. ,,Ik heb heel veel pijn in mijn lijf. Sommige dagen lukt er helemaal niks, andere dagen probeer ik in plukjes van tien minuten het huishouden te doen.” Zelfstandig naar de supermarkt gaan, heeft ze al zes jaar niet meer gedaan; meer dan honderd meter lopen lukt haar niet meer. Voor langere stukken heeft ze een rolstoel. ,,Maar tegen de tijd dat ik bij de supermarkt ben, is de energie op.”

ONBEGRIP

Niet iedereen kan begrip opbrengen voor haar situatie, merkte Lisenka. ,,Met name in het begin kreeg ik weleens negatieve reacties. Ik moest me niet zo aanstellen, ,,corona is gewoon een griepje”. Mensen hebben geen flauw idee. Covid heeft mijn leven verwoest, en dat van mijn man ook. Vroeger gingen we graag samen op pad met de motor, nu staat die al jaren stof te vergaren. Ik vond het altijd heerlijk om een boek te lezen, maar de woorden komen niet meer binnen. Ik weet dat een hele grote groep mensen nog diep in de put zit door corona en het voelt alsof we vergeten worden. De meeste mensen gaan door met hun leven, maar wij dealen er elke dag mee. Ik sta ermee op en ga ermee naar bed.”

,,Gelukkig heb ik hele begripvolle mensen om mij heen, waaronder mijn man”, vervolgt ze. ,,In 2021, toen al bleek dat ik niet meer beter werd, trouwde hij met me. Om te laten zien: ik blijf bij je.” Op haar dieptepunt vond ze steun in het geloof. ,,God zorgt ervoor dat ik de dagen doorkom. Daarnaast ben ik van mezelf positief ingesteld. Ik kan nog steeds genieten van de kleine dingen. Zoals de zorg voor mijn twee katten en konijnen, of hobby’s zoals kleuren en borduren. Gisteren maakte ik het konijnenhok schoon met een muziekje in mijn oren. Daar word ik toch vrolijk van, merk ik. Ook al weet ik dat ik het daarna een paar dagen met pijn moet bezuren.”

In eerste instantie twijfelde Lisenka of ze wilde meewerken aan een interview, toen ze door een vriendin werd gewezen op de oproep van deze krant. ,,Maar ik vind het toch belangrijk om mijn verhaal te doen. De boodschap die ik wil overbrengen is: luister naar je lijf. Ga niet koste wat het kost door, maar trap op tijd op de rem. Als ik dat in het begin had gedaan, had mijn leven er nu misschien heel anders uitgezien.”

DEBBIE LETHER: ‘DIE NEGATIEVE REACTIES KON IK ER NIET BIJ HEBBEN’

Debbie Lether (31) was twaalf weken zwanger van haar jongste, toen ze met haar man een weekendje naar Liverpool ging. ,,We hebben daar tijdelijk gewoond en wilden nog een paar dagen samen weg voordat de baby kwam”, vertelt ze aan de keukentafel in haar woning in Barneveld, terwijl zoon Liam (3) en zijn knuffelbeer aandachtig luisteren.
Het was december 2022 en de heftigste ‘coronagolven’ leken achter ons te liggen, maar op een kerstmarkt in Liverpool raakte Debbie alsnog besmet met het virus.

,,Ik werd enorm ziek en knapte maar niet op. Een zwangerschap is normaal gesproken al zwaar, maar dit was extreem - ik had overal pijn en was ontzettend moe.” Na de bevalling van Liam knapte Debbie iets op, maar een tweede coronabesmetting bracht haar terug bij af. ,,Na twee maanden zei mijn huisarts: als het niet beter wordt, ben ik bang dat je postcovid hebt. Dat voelde als een bevestiging van iets dat ik eigenlijk al wist.”

ONGRIJPBAAR De jaren daarna kreeg ze te maken met wisselende klachten. ,,Postcovid komt in golven en uit zich telkens anders, dat maakt het zo ongrijpbaar. De ene periode had ik last van trilhanden, dan weer constante koorts, haaruitval of krachtverlies. Als de ene kwaal verdween, diende de volgende zich aan.” Voordat ze postcovid kreeg, had Debbie een actief leven met haar man en (toen nog twee) kinderen. Twee dagen in de week werkte ze voor een baas en de overige dagen was ze druk als zzp’er: met haar Instagrampagina @theletherfamily verzamelde ze ruim 12.000 volgers. Toch maakte ze eind vorig jaar de keuze om tijdelijk te stoppen met posten. ,,Covid had daar alles mee te maken”, vertelt ze. ,,Niet alleen vanwege de vermoeidheid, maar vooral door de negativiteit die ik continu over me heen kreeg. Mensen zeiden dingen als ,,aanstellen is ook een vak’’ of ,,je moet niet zeuren, wees blij dat je geen kanker hebt”. Ik kon dat er niet bij hebben.”

,,Het lastige aan postcovid is dat je het aan de buitenkant niet kunt zien. Ik heb altijd een vrolijke babbel gehad en die heb ik nog steeds, maar na een leuk gesprek stort ik in. Dat zien mensen niet. Ze vinden het lastig te begrijpen dat ik de ene keer niet meekan naar een bruiloft of het schooluitje van de kids, en de andere keer wel. Maar ik heb goede en slechte dagen.”

Op een goede dag lukt het haar om er met haar gezin op uit te gaan, zij het soms in de rolstoel die ze vorig jaar aanschafte. Confronterend? Debbie is er nuchter onder: ,,Ik was vooral blij dat ik weer langer op pad kon met mijn kinderen.” Op slechte dagen komt ze amper uit bed vanwege de vermoeidheid.

STABIEL Debbie: ,,Op dit moment is mijn gezondheid relatief stabiel, mede doordat ik sinds een paar maanden vitamine B12 prik. Daar bleek ik al jaren een tekort aan te hebben en dat hielp natuurlijk niet mee.” Ze durft nu weer leuke dingen te doen, maar haar energieniveau is nog lang niet hersteld. ,,Overdag moet ik veel bijslapen en ik kan nog steeds weinig prikkels hebben. Tegelijkertijd weet ik dat sommige lotgenoten, met wie ik via social media contact heb, het nog zwaarder hebben. Er zijn postcovid-patiënten die 23 uur per dag in bed liggen, en steeds vaker hoor ik dat mensen euthanasie laten plegen omdat ze hun leven niet meer de moeite waard vinden. Als ik dat hoor, voel ik me dankbaar voor de dingen die ik nog wel kan doen.” Zoals een boek lezen op de bank terwijl haar dochter naast haar zit, of koekjes bakken met haar zoon.

Kijkend naar de toekomst hoopt Debbie dat haar situatie stabiel blijft. ,,Mijn arts heeft gezegd: verwacht niet te veel verbetering na 3,5 jaar postcovid. Maar stabiliteit zou al mooi zijn.” Als het interview om 11 uur ‘s ochtends is afgelopen, gaat niet alleen Liam, maar ook zijn moeder naar bed om bij te komen.