'Verdwaald in lokettenjungle'
22 mei 2026 om 09:17Ombudsman: 'Geen actieve hulp overheid'
DEN HAAG (ANP) De overheid weet vaak welke mensen hulp nodig hebben, maar handelt vervolgens te laat of niet. Dat constateren de ombudsmannen in hun jaarverslag.
Een overheid die actief hulp biedt zou de norm moeten zijn, vindt de Nationale ombudsman, Reinier van Zutphen. "Een behoorlijke overheid wacht niet tot mensen verdwalen in de lokettenjungle, maar zoekt hen op als ze ondersteuning nodig hebben." Samen met de Kinderombudsman Margrite Kalverboer ziet Van Zutphen, ook in zijn rol als Veteranenombudsman, dat burgers vaak worden teleurgesteld door de overheid. Bijvoorbeeld bij het Tijdelijk Noodfonds Energie. Dat fonds werd in 2025 voor de derde keer opengesteld voor mensen die moeite hadden de energierekening te betalen. De pot was snel leeg. Het hulpmiddel was niet afgestemd op het probleem, maar op het bedrag dat beschikbaar was. Het kabinet wil dit jaar wederom zo'n fonds openstellen. De ombudsman roept op om het fonds ditmaal wel toegankelijk te maken voor iedereen.
VERTROUWEN HERSTELLEN Bij aanbieding van het verslag in de Tweede Kamer roept Van Zutphen op om het vertrouwen te herstellen. "Er is wel het een en ander gebeurd in ons land", zegt hij met gevoel voor eufemisme. Als voorbeeld noemt hij onder meer de blijvend overvolle asielopvang in Ter Apel. "De overheid moet doen wat nodig is, we moeten af van symptoombestrijding." Van Zutphen benadrukt het belang van in gesprek blijven met burgers, maar ook "dat demonstreren niet betekent dat wat jij wilt ook gaat gebeuren."
Een ander genoemd voorbeeld is de eerder geopperde bezuiniging op de zogenoemde proactieve dienstverlening. Het ministerie van Sociale Zaken werkt aan een plan om mensen die wel recht hebben op een uitkering, maar die nog niet ontvangen, te gaan benaderen. Het minderheidskabinet wilde dat plan schrappen om tientallen miljoenen te besparen. Dat stuitte op kritiek van onder meer de ombudsman en gemeenten. De bezuiniging wordt nu waarschijnlijk teruggedraaid. Die gang van zaken zegt volgens de ombudsman "veel over de houding van het kabinet."
Het jaarverslag gaat daarom ditmaal gepaard met een visie op de proactieve overheid.