Meer structuur en variatie in het bos

15 mei 2026 om 10:27

Bepakt met paraplu’s, die uiteindelijk niet nodig blijken, verzamelt het publiek zich woensdag bij de parkeerplaats van het Schaffelaar Erf. De aanwezigen laten zich bijpraten over de zogenoemde beheervisie voor het landgoed, die ,,voor 95 procent klaar” is, zegt GLK-beleidsmedewerker Renske Terhürne bij de introductie. De groep wordt in kleine groepjes verdeeld, waarna men op pad gaat. De eerste stop van groep 1 is bij de karakteristieke, historische en monumentale plataan tegenover de Oranjerie. 

VERDICHTING ,,Deze was ten dode opgeschreven, mede omdat er te veel omheen werd gemaaid”, vertelt Patrick Smits, teamleider beheer van GLK. ,,Er was verdichting ontstaan: de bodem om de boom was te veel samengeperst. We hebben de bodem losgemaakt, er komt meer zuurstof en voedingsstoffen bij. Zo staat de boom er alweer een stuk beter bij. In de beheervisie hebben we een passage over het maaibeheer opgenomen, ook voor andere plekken op het landgoed.”

Korte tijd later houden we halt bij een voetgangersbruggetje aan de westkant van de Koewei. Het is de plek waar Terhürne uitleg geeft over de plannen met betrekking tot fietsers en voetgangers. ,,We hebben opgeschreven dat we op bepaalde plekken fietsers willen weren. Sommige paden worden nu meer gebruikt als forenzen- of schoolroute. En wandelaars en fietsers hebben best veel last van elkaar. We gaan verkennen hoe we dit willen gaan organiseren. We denken aan zonering: een verdeling van het landgoed in plekken waar het wat drukker mag en waar het iets rustiger zou moeten zijn.”

LANEN EN RECHTE HOEKEN Bij een vijverpartij ter hoogte van het (recent afgebrande) prieel luistert het gezelschap naar Ciska van der Genugten. De 'specialist cultuurhistorie' neemt hen mee naar de totstandkoming van het landgoed, een rijksmonument. Hoe het begon met de aanleg van lanen en rechte hoeken, hoe later de Engelse, maar natuurlijke landschapsstijl werd doorgevoerd en hoe GLK het landschap twintig jaar geleden stevig onder handen nam. ,,Dit park is door mensen gemaakt”, waarmee ze wil benadrukken dat het geen puur natuurlijk bos is. 

Haar verhaal wordt later aangevuld door beheerder Anne Luttinga bij het Sterrenbos, ook wel het Veertienlanenpunt genoemd. Daar zijn twintig jaar geleden eiken ingeplant, en om de zoveel tijd wordt er een taartpunt afgezaagd. Dit geheel in de houthaktraditie, aangezien het bos voorheen een productiebos was. ,,Zo krijg je ook structuur en variatie in je bos. En reptielen en vogels vinden het ook heel fijn. Het past in de cultuurhistorie van het gebied, maar voegt ook duidelijk iets toe aan de natuurwaarden.”

FATBIKES IN HET BOS De laatste stop voor deze groep is aan de andere kant van de Koewei. Strategisch adviseur Gerard Jonkers stelt de groep hier gerust: de beheerder wil niet af van de Ballonfiësta. ,,Maar we moeten de schadelijke effecten echt wegnemen. Dat leggen we nu vast in de visie, maar in welke vorm we het concreet gaan gieten, daarover gaan we het gesprek aan met de betrokkenen.”
Na een vraag van een bewoner hoe men wil omgaan met fatbikes in het bos, vertelt teamleider Smits dat er geen onderscheid gemaakt kan worden met een gewone fiets. ,,En je ziet nu al dat het tot conflicten leidt bij verschillende gebruikersgroepen. En Barneveld groeit, dus wie weet hoe dit zich over twintig jaar ontwikkelt.” Terwijl hij dit zegt, snuffelen meerdere honden rond de schoenen van het publiek. Ze brengen Smits op het onderwerp hondenbeleid. Nu mogen zij nog loslopen, daar zou in de toekomst verandering in kunnen komen. ,,We krijgen klachten dat mensen worden lastiggevallen door honden. Vroeger liep je hier alleen, maar het wordt steeds drukker. Honden blijven welkom in het bos, maar we willen wel met de gemeente in overleg: wat betekent dit?”