'Zonder [variatie] is het leven ook maar saai'

8 mei 2026 om 13:10

Vrouwen die zich ergens met verve voor in zetten, een passie hebben of zich staande houden in roerige tijden: we kunnen allemaal wat van hen leren. In de rubriek ‘Met verve’ zetten we deze inspirerende vrouwen in het zonnetje. Deze keer: Joan Kols (56) uit Barneveld. ,,Als anderen denken dat ik iets kan, waarom zou ik dat dan niet kunnen?”

Ze werd in Ede geboren – ,,want daar is een ziekenhuis” – en woonde tot haar twaalfde levensjaar bij haar grootouders in een flat aan de Oldenbarnevelderweg in Barneveld. ,,Toen mijn ouders mij kregen, waren ze nog heel jong”, legt Joan uit. ,,Daarom ging ik bij mijn opa en oma wonen, maar ik zag mijn ouders wel dagelijks. Ik ging naar openbare basisschool De Zonnebloem in de Bloemenbuurt en later naar het JFC. Toen ik in de brugklas zat, ben ik bij mijn ouders gaan wonen.”

Na het vwo vertrekt Joan naar Rotterdam voor de Hogeschool voor Economische Studies (HES). ,,Ik heb een paar roerige studiejaren gehad. In een tussenjaar na de HES leerde ik mijn ex-vriend kennen, een Italiaan. Omdat ik reizen leuk vond, begon ik aan een toeristische opleiding. Bij de stage op een reisbureau dacht ik meteen: dit gaat het niet worden. Daarna behaalde ik mijn propedeuse Antropologie, maar ja, wat ga je daarmee doen? Uiteindelijk heb ik mijn master Communicatiewetenschap behaald.” Haar eerste baan is bij een klein reclamebureau, daarna werkt ze op verschillende afdelingen in de marketing en communicatie tot ze in 2002 naar Italië emigreert. Aan het Lago Maggiore, een meer in het grensgebied van Italië en Zwitserland, krijgt Joan met haar toenmalige vriend twee zoons. In 2007 keert het gezin terug naar Nederland. ,,Ik trok het niet meer in Italië: ik kon mijn werk niet uitoefenen en ook het schoolsysteem is daar heel anders.”

Vier jaar later start de marketing- en communicatiespecialist als zzp’er, wat ze inmiddels 15 jaar doet. ,,Ik heb een brede range aan opdrachtgevers: van verzekeraars tot de (semi)overheid, zoals de Belastingdienst en het UWV. In 2013 zijn de vader van mijn kinderen en ik na 23 jaar uit elkaar gegaan.” Met haar zoons Alessio (22) en Gianluca (18) woont Joan nog steeds in Barneveld. Ze zit in de Raad van Advies van stichting Rise Up – een organisatie die ernaar streeft dat iedereen mag leven zonder armoede – en is tot november dit jaar dorpsdichter van de gemeente Barneveld. 

Op een aantal vaste momenten per jaar draagt ze gedichten voor, zoals afgelopen maandag bij de Dodenherdenking in Barneveld. ,,Het is puur toeval dat ik dorpsdichter werd. Na de scheiding kreeg ik een relatie van drie jaar die eigenlijk niet oké was, ik kwam daar vrij gehavend uit. Van me af praten lukte niet, want mensen zagen alleen de 'goede', 'leuke' buitenkant en geloofden het niet, dus ik ben gaan dichten. Die gedichten plaatste ik op Facebook en dat werd opgemerkt door Barnevelder Marti Jansen, die toen bij het Schrijfgenootschap zat. Het is toen heel snel gegaan; ik zie mezelf nog zitten aan de keukentafel terwijl ik op mijn telefoon de gedichten voor de bundel over 70 jaar vrijheid tikte. Toen gepolst werd of ik Brigitte Veltman wilde opvolgen als dorpsdichter, dacht ik: wie ben ik om dat te gaan doen? Ik zag mezelf als hobbydichter en er zijn in Barneveld genoeg schrijvers. Toch heb ik ‘ja’ gezegd, want ik ben wel iemand die denkt: ‘Ik heb het nog nooit gedaan, dus ik kan het’.”

,,Hoe vervelend iets ook is, er is altijd iets positiefs waar ik mee verder kan gaan

Is dat dan ook je levensmotto?

,,Ja. Ik was helemaal geen dichter – ik schreef puur uit frustratie van mij af – maar als anderen denken dat ik het kan, waarom zou ik dat dan niet kunnen? Als mensen mij ergens voor vragen, zien zij potentie en pak ik die kans. Er namen vijf anderen aan de verkiezing deel. Ik dacht: 'Prima, ik doe wel mee voor spek en bonen', maar toen kozen de jury en het publiek mij als winnaar. Nu zijn we drie jaar verder, het is supersnel gegaan. Ik mag hele leuke dingen doen, zoals de gedichten voor de opening van het toeristisch seizoen in de Midden Nederland Hallen en voor de miljoenste rit van AutoMaatje (een vervoersservice voor wie minder mobiel is, red.). Tijdens de Poëzieweek ging ik bij zorgorganisatie Norschoten met bewoners in gesprek, het zijn dingen die ik anders nooit gedaan had. Ik heb die variatie nodig in mijn leven, anders is het ook maar saai. De afgelopen tijd ging het veel over vrijheid. Dat is heel belangrijk in mijn leven: ik hou van de flexibiliteit die ik als zzp’er heb.”

Hoe kijk je naar de toekomst?

,,Als het even kan, ga ik nooit meer in loondienst werken. Ik kan me niet voorstellen dat mensen 40 jaar bij hetzelfde bedrijf werken. Ik blijf ook zeker gedichten schrijven en er ligt een concept voor een boek op de plank, maar daar moet nog flink aan gesleuteld worden. Ik heb een heel coachingstraject doorlopen na de relatie met die nare man en mijzelf persoonlijk ontwikkeld. Ik merkte dat alleen mensen die iets soortgelijks hebben meegemaakt, het begrijpen en ik heb veel steun gehad aan boeken. Als ik op basis van mijn eigen ervaringen hulp aan anderen kan bieden, is dat cirkeltje ook weer rond. Helpen heeft altijd al in mij gezeten, met het ouder worden komt dat nog meer naar buiten.”

Wat heb je van een andere vrouw geleerd?

,,Ik heb veel gehad aan de boeken van de Amerikaanse therapeut Karyl McBride. Zij geeft praktijkvoorbeelden waarin ik mijn eigen ervaringen herkende en het heeft ook nog een naam: moederlijk narcisme. Ik werd daardoor geraakt, er waren dochters met exact dezelfde ervaringen als ik. Je ziet dat online ook steeds meer voorbijkomen, al blijft dat oppervlakkig. De gedragingen worden besproken, maar niet hoe je ermee verder moet. Zo is het idee voor een boek ontstaan, al tien jaar geleden. Nu moet ik gewoon doorpakken."

Waar ben je het meest trots op?

,,Ik ben het meest trots op mijn kinderen en hoe we het als drie-eenheid met elkaar doen. De opvoeding heb ik min of meer alleen gedaan, zeker na de scheiding. We zijn er goed doorheen gekomen met z’n drietjes.”

Welk advies zou je de 18-jarige Joan geven?

,,Volg je eigen gevoel en luister niet naar wat een ander zegt dat je moet doen. Ik doe dat nu, maar natuurlijk veel te laat. Al zou ik achteraf gezien mijn leven niet willen veranderen. Alles vormt je tot wie je bent. Ik zeg altijd: soms win je, soms leer je. De relatie met die nare man was heel vervelend, maar het heeft mij ook heel veel gebracht. Het is de reden geweest dat ik ben gaan dichten, er zitten dus ook positieve kanten aan. Hoe vervelend iets ook is, er is altijd een les die ik eruit kan halen, iets positiefs waar ik mee verder kan gaan.”

Wat zou je doen als je één dag niets hoeft?

,,Ik heb een hond, Djaffy, een drukke Australian Labradoodle van 18 maanden. Ik zou dan de hele dag met hem de natuur in gaan, een hele lange wandeling maken en dan ergens wat gaan eten. Ik wandel veel in het bos. De natuur is echt mijn rustpunt, wat dat betreft zitten we hier heel goed op de Veluwe. We liepen eerst altijd in Kootwijk, maar dat vind ik nu een beetje eng door de wolf, dus we gaan nu naar het Schaffelaarsebos.”

Wat wil je aan andere vrouwen meegeven?

,,Zorg goed voor jezelf en schik je niet naar wat anderen van je verwachten. In veel gezinnen komt bijvoorbeeld de zorg voor de kinderen voor een groot deel bij de moeder terecht en dan ben je geneigd om de dingen voor jezelf te laten vallen. Je bent geen slechte moeder als je voor jezelf kiest, integendeel: vaak word je nog een betere moeder omdat je lekkerder in je vel zit als je jezelf niet wegcijfert. Daarnaast: blijf niet te lang hangen in wrok en ga door met je leven. Je kunt niet terug, wat je hebt meegemaakt is niet voor niets geweest. Leer daarvan.”