Scholieren vieren Barneveldse bevrijding met speciale herdenking: ‘Dankbaar dat je in Nederland in vrijheid leeft’

17 april 2026 om 17:39 Maatschappelijk

BARNEVELD Honderden scholieren tussen de 11 en 13 jaar oud slingeren donderdag 16 april op hun fietsen door het Barneveldse centrum. Er stoppen die ochtend zelfs schoolbussen óp het Raadhuisplein. Daar staan de kinderen stil bij vrede en vrijheid, omdat Barneveld op 17 april 1945 door de Canadezen werd bevrijd.

Ze zijn hier niet zomaar, weten de leerlingen maar al te goed. ,,We zijn hier vandaag voor de herdenking want het is belangrijk om de Tweede Wereldoorlog te herdenken”, vertelt Elior (12) uit groep 8 van de Antoniusschool. ,,Het is speciaal dat we dat kunnen doen: wij leven in vrede, maar dat is niet overal op de wereld zo.” Zijn klasgenoot Finn (12) vult hem aan: ,,Het is fijn dat we hier in vrede leven. Op school hebben we het met het vak Wereldoriëntatie over oorlogen gehad.”

700 leerlingen herdenken en vieren de bevrijding van Barneveld. - Jacob-Carl Pauw

Verderop staat Max (12) uit groep 8 van De Fontein, de vrijheid-pin van het Nationaal Comité 4 en 5 mei is op zijn borst gespeld. ,,We hebben via Blink filmpjes gekeken”, vertelt de leerling. ,,Het meeste ging over de Tweede Wereldoorlog en wat Duitsland toen heeft gedaan.” Elyze (11) knikt bevestigend. ,,Vandaag herdenken we de oorlog en dat is belangrijk omdat je respect moet hebben voor alle mensen. Bijvoorbeeld voor de mensen in het leger die ervoor zorgen dat wij in vrijheid kunnen leven.”

Iets na negenen klinken de eerste tonen van de taptoe. Trompettist Wim Verduijn speelt het militaire trompetsignaal dat van oorsprong het einde van de dag aankondigt en bij de Nationale Dodenherdenking voorafgaand aan de stilte wordt gespeeld. Samen met de bode hijst kinderburgemeester Lotus Blom (11) de Barneveldse vlag en dan zetten de blazers van muziekvereniging Crescendo uit Voorthuizen het Wilhelmus in. Terwijl de leerlingen uit volle borst meezingen met het volkslied, wappert een van hen met een kleine uitvoering van de Nederlandse vlag.

VRIJ EN VEILIG LAND

Deze speciale plechtigheid voor scholen wordt voor de tweede keer op deze schaal georganiseerd, vertelt burgemeester Jacco van der Tak na afloop. ,,Ik vind het belangrijk dat de jongere generatie dit meekrijgt. Vorig jaar was de eerste, op de begraafplaats. Maar omdat de bevrijding eigenlijk een combinatie van herdenken en vieren is, voelde dat niet helemaal lekker. Hier op het Raadhuisplein kunnen we bijvoorbeeld ook de vlag hijsen.”

De Barneveldse vlag wordt gehesen. - Jacob-Carl Pauw

Hij stapt op het podium en verwelkomt alle leerlingen. ,,Fijn dat we met zovelen hier bij elkaar zijn gekomen”, begint hij. ,,Morgen – vrijdag 17 april – is een belangrijke dag. Niet vanwege de Koningsspelen, maar omdat het dan 81 jaar geleden is dat in Barneveld de Tweede Wereldoorlog ten einde werd gebracht door de Canadezen. Jullie stapten vanochtend uit bed, ontbeten en zijn toen naar school gegaan: een hele normale, gewone ochtend. Dat is hoe het gaat als je in een vrij en veilig land woont.”

Aandachtig luisteren de leerlingen naar zijn speech. ,,Misschien zien jullie op sociale media of op het Jeugdjournaal dat er in veel landen oorlog is”, vervolgt hij. ,,Misschien zitten er bij jou in de klas wel kinderen die gevlucht zijn vanwege een onveilige situatie in hun eigen land. Ga eens naar iemand toe die de Tweede Wereldoorlog heeft meegemaakt om te vragen hoe dat was, want het is belangrijk om de verhalen van toen vandaag door te geven.”

ANGST EN BLIJDSCHAP

Dat advies heeft de kinderburgemeester opgevolgd. ,,Vrijheid is voor ons zo gewoon dat we er bijna niet bij stilstaan, maar tijdens de Tweede Wereldoorlog waren er kinderen in onze gemeente die nooit zoiets vanzelfsprekends hadden”, vertelt Lotus. ,,Neem bijvoorbeeld Kees Mulderij uit Voorthuizen. Toen er een bom in de school sloeg en de ruiten eruit vlogen, vluchtte Kees met zijn gezin de schuilkelder in. De volgende dag brandden school en huizen af en kwamen burgers om. Stel je voor hoe bang je moet zijn als kind, dat je niet weet of je veilig bent en of je huis er nog is.”

Naast angst bestaat ook blijdschap, schetst ze met het verhaal van Bert Vossegat. ,,Die was 14 jaar en zat bij de Grote Kerk toen de Canadezen aankwamen met hun tanks. Hij raakte bevriend met de militairen en hielp als klusjesjongen. De angst sloeg bij hem om in verwondering en blijdschap: alles voelde mogelijk. Vandaag leven we in vrijheid. We kunnen naar school, spelen, lachen en praten over wat we willen. Het is belangrijk dat we herdenken om nooit te vergeten hoe zwaar het was voor mensen zoals Kees en vieren om dankbaar te zijn voor wat we nu hebben.”

DROMEN

Haar speech viert ook de vrijheid: het blaadje waait op. Beheerst legt Lotus het A4’tje terug op de lessenaar. ,,Op de vraag ‘Wat betekent vrijheid voor jou?’ antwoordde ik: ‘Zoveel schermtijd als ik wil’. Het feit dat ik dat kan zeggen, laat zien hoe goed wij het hier hebben. We moeten er samen voor zorgen dat we dat behouden – voor ons, onze vrienden en de kinderen die later in Barneveld opgroeien. Vrijheid is de kans om te dromen, te leren en samen te leven in een veilige, mooie wereld.”

Kinderburgemeester Lotus Blom: ,,Vrijheid is de kans om te dromen, te leren en samen te leven in een veilige, mooie wereld.” - Jacob-Carl Pauw

Ze vindt het bijzonder dat ze mocht beschrijven wat vrijheid voor haar betekent. ,,Ik denk dat vrijheid voor Diana iets heel anders betekent dan wat het voor mij betekent, maar het is voor ons allebei belangrijk”, zegt Lotus. Op het podium vertelt Diana Machesko (11) hoe het was om vanuit Oekraïne naar Nederland te vluchten. ,,Ik weet nog heel goed dat ik op 13 maart 2022 gevlucht ben”, begint ze.

SOLDATEN VEILIG THUIS

Diana is opgegroeid in de stad Mykolaiv, zo’n honderd kilometer van Odessa in het zuiden van Oekraïne. Ze was 7 jaar toen ze met haar moeder en zus naar Nederland vluchtte: drie dagen met de bus en de trein. ,,Nu woon ik in Barneveld in een huis met heel veel Oekraïense mensen en ik zit in groep 6 van IKC Juliana met hele leuke klasgenoten. Mama en ik wilden eigenlijk niet vluchten, maar mijn papa en mijn opa zeiden dat het beter was voor onze vrijheid en dat we dan veilig zijn.”

Diana Machesko vluchtte toen ze 7 jaar was vanuit Oekraïne naar Nederland. - Jacob-Carl Pauw

De elfjarige vindt het zowel spannend als leuk om op het podium te staan. ,,Ik vond het leuk dat ik aan kinderen kan vertellen wat vrijheid en wat oorlog is, zodat de kinderen snappen dat Oekraïense kinderen nu geen vrijheid hebben en dat je dankbaar bent dat je in Nederland wel in vrijheid leeft”, blikt ze terug. ,,Vrijheid betekent voor mij dat ik mezelf kan zijn, dat ik niet hoef te vluchten. Vrijheid is ook dat je hele familie in leven is. Mijn papa zat in het leger en stierf omdat hij voor zijn land vocht, mijn opa is overleden doordat hij oud was. Ik hoop dat de oorlog snel stopt, dat kinderen en hun ouders in vrijheid kunnen leven en dat alle soldaten uit het leger veilig thuiskomen bij hun familie.”

Vrijheid is ook dat je hele familie in leven is. Mijn papa zat in het leger en stierf omdat hij voor zijn land vocht

MUISSTIL

Speciaal voor de herdenking heeft groep 7/8 van basisschool Plantijn een krans gemaakt. Onder toeziend oog van de Voorthuizense veteranen Gert Nap (74) en Edo ter Haar (54) leggen Efşan (12) en Laquess (12) de krans bij de vlaggenmast. ,,Het is mooi om te zien hoe geïnteresseerd ze zijn”, zegt Nap. ,,Vrede vraagt continu aandacht en kinderen zijn ook niet gek: ze horen op tv, thuis of van vriendjes over oorlog. Op het ogenblik is het een stuk minder vanzelfsprekend dat je in de wereld in vrede leeft, dus het is bijzonder dat er zoveel scholen hierbij zijn.”

Efşan (12) en Laquess (12) legden de krans die groep 7/8 van basisschool Plantijn heeft gemaakt. - Jacob-Carl Pauw

De leerlingen van twaalf basisscholen en twee middelbare scholen waren muisstil tijdens de taptoe. ,,Dat komt wel bij ze aan”, reageert Ter Haar. ,,Het gaat bij deze herdenking over de bevrijding van Barneveld na de Tweede Wereldoorlog, maar we herdenken ook alles wat daarna is gebeurd waardoor we hier in Nederland nog steeds in vrede leven. Afgelopen jaar was de herdenking in Voorthuizen ook heel druk met jongeren: het lijkt meer te leven.”

BEWUSTWORDING

Ter Haar diende bij de Luchtmacht, Nap bij de Landmacht. ,,Als veteraan weet je waarvoor je het hebt gedaan en dat vrijheid niet vanzelfsprekend is, want zo’n uitzending is niet niks”, vertelt Nap. ,,In een oorlogssituatie ben je elke minuut op je hoede. De eerste maanden dat je weer thuis bent, ben je heel alert en neem je elk geluidje waar.” Dat bevestigt Ter Haar: ,,Je bent daar 24/7 op je hoede, staat altijd op scherp en detecteert dingen. Dat houd je als je weer terug bent. Ik hoop dat de herdenking een stukje bewustwording is voor de kinderen, dat zij zien dat vandaag de zon schijnt.”

Nap wijst naar het plein. ,,Ik hoop dat ze goed inzien dat zij hier in vrijheid kunnen spelen op het plein en in de straten. Dat is voor kinderen in oorlogsgebieden heel anders, voor ons als ‘westerlingen’ moeilijk voor te stellen. Ik hoop dat ze vanochtend met de klas met plezier deze kant op zijn komen fietsen, want er liggen hier geen mijnen en er staat ook niet ineens een tank in de straat.” ,,Gelukkig niet!”, besluit Ter Haar.