Van verzamelingen naar verhalen: ‘Met een ‘bietje gezond boerenverstand’ kom je heel ver’

14 mei 2024 om 12:23 Bvld

TERSCHUUR Het Oude Ambachten & Speelgoed Museum in Terschuur bewaart erfgoed voor de toekomst en geeft dat door aan volgende generaties. Innovatie en nieuwe culturele projecten gaan daarbij hand in hand. ‘We blijven dromen.’

Kees Bakker, opende 33 jaar geleden het Oude Ambachten & Werktuigen Museum op het erf van zijn kaasboerderij ’t Hoefslag aan de Wencopperweg in Barneveld. In die jaren was het al een belevingsboerderij die zijn tijd vooruit was. Naast de reguliere veehouderij verkocht de familie Bakker hier ook de eigen kaas, zuivel, eieren en andere aanverwante artikelen. Ook ontvingen ze veel groepen uit met name Amsterdam die kwamen kijken bij het kaasmaken én ook gelijk het Veluwse museumpje konden bezoeken. Twintig ambachten waren er te vinden en twee vrijwilligers. 

Net na de opening kwam de gemeente met het bericht dat de familie Bakker diende te verhuizen in verband met uitbreidingen van de Harselaar. Het boerenleven werd aan de wilgen gehangen en ingeruild voor het museumleven. Een oude kuikenbroederij werd een jaar verbouwd en in juni 1995 opende het museum zijn deuren aan de Rijksweg te Terschuur. In eerste instantie met veertig ambachten, maar al snel volgden twee uitbreidingen en inmiddels staat de teller op 160 ambachten plus een speelgoedzolder en een grote horecagelegenheid. Deze ‘gecontroleerd uit de hand gelopen hobby’ bestaat tegenwoordig uit ruim 4.200 goedgevulde vierkante meters en meer dan een miljoen grotendeels vooroorlogse objecten. 

VERHALEN Inmiddels wordt het museum beheerd door twee van Kees’ drie kinderen. Zijn zoon Ronald weet voor zijn leeftijd al ‘bar veel’ van al die oude spullen en doet nu de collectiezaken. Dochter Wendy richt zich vooral op het museumcafé, op de promotie van het museum en de inmiddels opgerichte museumstichting met ANBI-status. Met name de ‘open collectie’ is bijzonder in dit unieke familiebedrijf. Bij de ambachten staat niets achter glas en elk thematisch hoekje kun je zo in lopen. Bezoekers mogen gerust met de handen kijken en materialen vastpakken. Zo krijg je dus niet alleen een aambeeld te zien, maar kun je er ook een goede klap op geven. Of nog even in de schoolbanken van het oude klaslokaaltje plaatsnemen, in de stoel van de barbier kruipen of bij de Gaper een 4711-flesjes opendraaien en het ouderwetse geurtje weer even ruiken. En ja, dan komen die verhalen. En daar is het precies om te doen in dit museum: verhalen van vroeger doorgeven en deze in leven houden. Voor diefstal is de familie niet bang, eerder voor brand; want de collectie is inmiddels echt van onschatbare erfgoedwaarde.

Kinderen in het Oude Ambachten & Speelgoed Museum. 

VRIJWILLIGERS

Het museum wordt, naast de familie Bakker zelf, met name gerund door een dertigtal vrijwilligers die nagenoeg allemaal één of meerdere ambachten kunnen demonstreren. Manden vlechten, spinnen, boekbinden, glas graveren, kranten drukken, klokken maken, stoelen matten, netten boeten, kantklossen; het komt allemaal wekelijks live voorbij en draagt voor de museumbezoekers sterk bij aan de beleving van toen, weet Wendy. ‘Deze kennis raakt gaandeweg helaas wel steeds meer verloren, al proberen wij dit hier uiteraard zo lang mogelijk vast te houden. Want ja, wie weet nog wat een lantaarnopsteker deed, of een ketellapper? Die verhalen houden we hier dus juist in stand.’

Naast die beleving staat ook gastvrijheid erg hoog in het vaandel binnen het museum. ‘Zowel vrijwilligers als medewerkers, iedereen weet dat dit echt meetelt voor ons. Dus even meedenken als een bezoeker iets nodig heeft, of zelfs iets aanpassen omdat de situatie daar om vraagt; voor ons is dit gewoon normaal. Met vooral een ‘bietje gezond boerenverstand’ kom je heel ver’, aldus Wendy. En de reviews op bijvoorbeeld Google spreken voor zich, de gasten waarderen dit echt.

Het gehele museum is ook zeer rolstoelvriendelijk. ‘Hierdoor ontvangen we veel bussen met senioren’, zegt Ronald Bakker. Maar de afgelopen jaren speelt het museum ook meer in op gezinnen met kinderen. Het had altijd al een papieren speurtocht door het museum, maar sinds februari ook een digitaal spel. En kinderen kunnen zich nu ook gratis verkleden als Cornelis de Verzamelaar en zo al speurend het museum door. ‘Cornelis is een knipoog naar onze vader Kees, omdat zijn doopnaam Cornelis is’, vertelt Ronald. ‘Zo blijft hij er altijd bij. Naast de speurtochten kunnen jeugdige bezoekers ook naar hartenlust spelen in ons speelgoedgedeelte boven en op het Oudhollandse spellenplein buiten.’

De familie Bakker in het Oude Ambachten & Speelgoed Museum.  

BARBIE

Het Oude Ambachten & Speelgoed Museum heeft ook regelmatig thematische exposities. Zo is net de nieuwe expositie ‘Barbie around the World’ geopend, geeft Wendy aan. ‘Wij hadden begin 2020 net onze eerste Barbie-expositie geopend toen corona uitbrak. Hierdoor kwamen er maar weinig bezoekers en dachten we: dat moet een nieuwe kans krijgen. En die kwam, want Barbie werd afgelopen maart 65 jaar!’ Naast de reguliere expositie komen er ook veel speciale Barbie-dagen aan, zo komen er ladies-afternoons, meet & greets met de verzamelaarster, taxatiedagen en Barbie-verkleeddagen.’

Verder kijkt het museum altijd om zich heen voor nieuwe samenwerkingen en lokale initiatieven, zoals met de andere Barneveldse musea en de Beeldentuin Garderen. ‘En we zullen zeker wat gaan doen met 40-45, de Musical.’
Ook organiseert het museum dit jaar diverse andere workshops voor kinderen en volwassenen. ‘We merken dat het publiek andere dingen verwacht dan tien jaar geleden’, ziet Wendy. ‘Het is zaak om dat te signaleren en hierop in te spelen. Wij hebben dit jaar bewust veel meer activiteiten voor diverse leeftijden gepland. In de agenda van onze website kun je dat vinden. En de Cornelis-lijn zal in 2024 en 2025 nog verder worden doorgetrokken in het museum. Dat is echt leuk, vooral om te zien hoe de jeugd hierop reageert. Het wordt wat tastbaarder zo. Daarnaast gaat onze audiotour later dit jaar live en willen we Barneveldse verhalen van vroeger integreren bij de ambachten. Daar zijn we met Erfgoed Gelderland en een geschiedenisstudente uit Utrecht al heel ver mee.’

TOEKOMST

De familie Bakker ziet de toekomst voldoende positief in en is erg enthousiast over alle nieuwe plannen en ontwikkelingen, zegt Wendy. ‘Een museum runnen is niet per se een vetpot, maar daar is het ook niet om te doen. Er ligt echt wel een veel groter doel achter: dit immense erfgoed bewaren voor de toekomst en doorgeven aan volgende generaties. En zolang we voldoende bezoekers trekken om te kunnen voortbestaan, is het voor ons goed.’

Wendy vervolgt: ‘We merken nu dat naast toeristen ook steeds meer lokale bezoekers ons weten te vinden. Daar zijn we blij mee, want waarom zou je je richten op de grote steden als je hier in de omgeving ook leuke attracties hebt. Wel hopen we in de toekomst een erkend museum te worden. Dan kunnen we meer steun en subsidies krijgen uit de culturele hoek en makkelijker innoveren en verder kijken richting de toekomst. Wie weet, we blijven dromen.’

Dit interview is eind maart afgenomen en in de daaropvolgende periode is Kees Bakker overleden. De familie Bakker meldt dat het museum in de geest van Kees wordt voortgezet. ,,Hij heeft dit artikel gelukkig nog wel kunnen bekijken en was trots op het eindresultaat.’’