De Poolse premier Morawiecki.
De Poolse premier Morawiecki. Epa/kenzo Tribouillard / Pool

Stappen Brussel tegen Polen

Dreiging van dwangsommen en boetes

BRUSSEL (ANP) Europese Commissie begint een nieuwe strafprocedure tegen Polen wegens het afwijzen van de voorrang voor het Europees recht. 


De zogeheten inbreukprocedure kan Polen voor de hoogste Europese rechter brengen. Dan dreigen boetes en dwangsommen.

Het Poolse Constitutioneel Tribunaal sprak eerder dit jaar tot tweemaal toe uit dat de Poolse grondwet soms boven het Europees recht gaat. Daarover maakt de commissie zich "ernstige zorgen". Door de uitspraken is niet langer gegarandeerd dat de Europese regels in de hele unie gelden, vreest Brussel. De EU kan dan gaan ontrafelen, menen deskundigen.

De commissie heeft ook "ernstige twijfels" of het tribunaal wel onafhankelijk en onpartijdig is. Het kan in ieder geval niet langer deel uitmaken van de Europese rechtsorde, vindt het dagelijks bestuur van de EU. De Poolse politiek heeft een te grote greep op de rechters van het tribunaal.

Er lopen al meerdere inbreukprocedures tegen Polen. Het land kreeg afgelopen jaar ook al twee dwangsommen opgelegd, maar die weigert het vooralsnog te betalen. De commissie kan het verschuldigde bedrag uiteindelijk inhouden op EU-subsidies voor Polen. Het land krijgt twee maanden de tijd om tekst en uitleg te geven over de uitspraken van het hof en eventueel bij te draaien. Als het antwoord uitblijft of onbevredigend is, stelt de commissie het land officieel in gebreke en krijgt het doorgaans nog twee maanden de tijd om de zaak recht te zetten. Gebeurt dat niet, dan kan de commissie naar het Europees Hof van Justitie stappen.

Het conflict over het zogeheten primaat van het Europees recht maakt deel uit van een langer slepende ruzie tussen Brussel en Warschau over de Poolse omgang met de rechtsstaat. Door de ruzie wacht Polen bijvoorbeeld nog altijd op tientallen miljarden uit het Europese coronaherstelfonds waarop het land aanspraak maakt. De commissie weigert dat goed te keuren zolang het gezag van de Europese rechter in Polen niet verzekerd is.

Ook bestaande subsidies voor Polen staan op het spel. Brussel kan sinds een jaar Europees geld voor een lidstaat inhouden als die de rechtsstaat aantast.