‘Fusiewens Barneveld lijkt wel omkoping’

21 juni 2021 om 15:20

Bestuurskundige haalt hard uit naar provincie

ARNHEM/BARNEVELD Hoogleraar bestuurskunde Michiel de Vries heeft woensdag bij de hoorzitting van Provinciale Staten over het herindelingsadvies grote vraagtekens gezet bij de motieven van de gemeente Barneveld om mee te gaan in een door de provincie geregisseerd fusietraject met Scherpenzeel. Volgens De Vries, die deel uitmaakte van de Spiegelgroep die toezicht hield op het overlegproces in de door de provincie opgestarte arhi-procedure, is het vreemd dat Barneveld eerst bereid was om te praten over een duurzame samenwerking met de buurgemeente, maar deze optie na een gesprek met Gedeputeerde Staten (GS) plotseling van tafel schoof. ,,Toen was het ‘als we extra middelen krijgen en een stationnetje zijn we hartstikke voor de fusie’. Ik vind dat omkoping.’’

Margreet Hendriks

De opmerkingen die De Vries maakte naar aanleiding van een vraag van VVD-Statenlid Corrie Christine van der Woude, hoe hij als lid van de Spiegelgroep aankeek tegen de welwillende houding van Barneveld in het fusieproces, schoten bij CDA-Statenlid Gerhard Bos volledig in het verkeerde keelgat. Hij noemde het zeer grove aantijgingen en vond dat de wetenschapper over de schreef ging met zijn suggesties. De hoogleraar van de Radboud Universiteit Nijmegen deed echter geen stap terug. Hij meent dat Gedeputeerde Staten zich volledig hebben vergaloppeerd met de wijze waarop zij het herindelingsproces hebben aangepakt. De Vries wees op de criteria die worden gesteld in het beleidskader van de Wet Arhi om ingrijpen van de provincie in de autonomie van gemeenten rechtvaardigen. ,,Draagvlak? Hoe je het ook wendt of keert, dat is er niet in Scherpenzeel. Evidente bestuurskrachtproblemen? Waar gaat het mis in de dienstverlening of responsiviteit bij Scherpenzeel? Ik zie het niet. Professionaliteit? Ik vind het beledigend voor de organisatie. De financiële huishouding? Zelfs volgens het door de provincie ingehuurde Bureau Berenschot is die solide. Deze hele voorgenomen gedwongen herindeling is niet consistent met de daarvoor vastgestelde landelijke criteria’’, aldus De Vries, die ook nog even inging op zijn ervaringen als lid van de door GS ingestelde Spiegelgroep.

MACHTSVERTOON ,,Wij waren aangesteld om toezicht te houden op de zorgvuldigheid van het proces en kwamen veel onzorgvuldigheden tegen. Vanwege hun bezwaar tegen het starten van de Arhi-procedure was Scherpenzeel in eerste instantie niet bereid om deel te nemen aan het open overleg. Toen zij dit uiteindelijk op onze aanbeveling toch deden, werd het college in het eerste de beste gesprek al na vijf minuten als kleine kinderen weggestuurd omdat zijn standpunt niet overeenkwam met dat van de provincie. Ik vind dat een staaltje machtsvertoon dat neigt naar onbehoorlijk bestuur. Zo hoort een samenwerking van provincie en gemeenten niet te zijn.’’ Ook de invloed die GS volgens hem hebben proberen uit te oefenen op het rapport met bevindingen van de Spiegelgroep zit De Vries enorm dwars. ,,Wij constateerden dat er door alle partijen op enig moment wel sprake was van onzorgvuldig handelen. De provincie wilde het rapport zo herschrijven dat alleen Scherpenzeel onzorgvuldig zou hebben gehandeld’’

KIESKOMPAS De Vries, die eerder al zware kritiek uitte in de media over de naar zijn mening suggestieve vraagstelling in het door de provincie gehouden Kieskompas, zei ook verbijsterd te zijn over eerdere uitlatingen van gedeputeerde Markink met betrekking tot de uitkomsten van het referendum rond de herindeling dat de gemeente Scherpenzeel in maart organiseerde bij de Tweede Kamerverkiezingen. ,,Dat zet hij weg als een ‘slechts een oppervlakkige peiling’; zo’n uitspraak verwacht je in Oost-Europa, maar niet in Nederland. Hoe kunnen de Statenleden van de VVD, met de D van democratie, accepteren dat een prominent lid van de partij dit referendum betitelt als een ‘oppervlakkige peiling’?, vroeg De Vries zich af.

GEZICHTSVERLIES De hoogleraar, die overigens insprak op verzoek van Burgerinitiatief Scherpenzeel Zelfstandig, schat in dat er een goede kans is dat de bezwaren van Scherpenzeel gehoor gaan vinden in Den Haag. Bij het doorzetten van de procedure zag hij dan ook gezichtsverlies voor de provincie in het verschiet. ,,Wilt u nu echt alleen vanuit politieke overtuiging of als leden van de coalitiepartijen in de Staten een gezonde gemeente laten opgaan in een nieuwe gemeente, terwijl onderzoek heeft aangetoond dat van bovenaf opgelegde herindelingen langdurige negatieve gevolgen hebben en niet zelden leiden tot het ontstaan van een nieuwe probleem gemeente?’’ vroeg De Vries zich af. De hoogleraar drong er bij PS dan ook sterk op aan om hun standpunt goed te overwegen. ,,Herindelingen dienen van onderaf plaats te vinden.’’