André van der Velde

Een uit de hand gelopen hobby, misschien.'' Met een bijna verontschuldigende lach vertelt Hanneke van Wessel (29) dat ze na haar dagelijkse werk als projectmedewerker bij Projecten LTO Noord, elke avond traint met haar paard Briljant. ,,En we rijden wedstrijden in het weekend. Vooral in de periode van april tot en met september is het druk.''

De Zwartebroekse heeft het niet alleen druk met trainen en wedstrijden rijden, maar sinds kort ook met winnen. De afgelopen jaren behaalde ze een hele serie tweede plaatsen op het NK. Aan die reeks 'reservekampioenschappen' maakte ze twee weken geleden tijdens het vermaarde Nationaal Tuigpaardenconcours in Norg (Drenthe) een eind. Ze werd Nederlands kampioen in de damesklasse. Haar dameskar werd getrokken door Heliotroop VDM, een paard gefokt door haar vader Joop van Wessel.

[SUPER GOED] ,,Dat ik zou winnen had ik vooraf totaal niet verwacht, niemand had dat verwacht: ik ging voor een podiumplek en was zeker geen favoriet voor de titel. Maar Heliotroop was super goed te pas, dat wil zeggen: hij ging er vol voor. Hij was heel goed bij de les en deed precies wat hij moest doen. Dat was ongekend, maar ook wel typerend voor echte tuigpaarden. In de baan geven ze net wat extra's, maar je bent natuurlijk altijd afhankelijk van de vorm van de dag. Tijdens het NK liep hij heel erg goed, op het goede moment. We reden een super wedstrijd en dat vond de jury ook, unaniem zelfs.''

Bij die titel bleef het niet. Afgelopen week won ze met haar eigen paard Briljant het regiokampioenschap in de ereklasse, waarin zowel mannen als vrouwen rijden. Net als Heliotroop is Briljant gefokt door haar vader op de Fanita Hoeve. Behalve een paardenfokkerij heeft de familie Van Wessel er een melkveebedrijf en een vleeskalverhouderij. ,,Mijn zussen en ik 'doen' de paarden: we verzorgen en trainen ze en maken ze klaar voor de keuringen. Mijn broer is vooral druk met het melkvee en de kalveren.''

[FANITA] De fokkerij werd opgezet door de opa van Hanneke. ,,Hij schafte in 1961 een merrie aan, Aganita. Die werd gedekt en in 1964 werd Fanita geboren. Zij is de stammoeder: al onze paarden komen uit haar voort.'' Op de Fanita Hoeve worden niet alleen tuigpaarden gefokt maar ook met spring- en dressuurpaarden. De fokkerij richt zich wel vooral op merries, licht Hanneke toe. ,,Als de merries goed genoeg zijn, worden ze gebruikt om verder te fokken. Hengstveulens worden daarentegen meestal meteen verkocht. ,,Maar'', vervolgt ze enthousiast, ,,er was een uitzondering: Briljant. De moeder van deze hengst was de legendarische merrie Taunita. Briljant was haar eerste veulen. Mijn vader wilde dat paard nog even houden in de hoop dat hij de 'tuigpaardgenen' zou hebben van zijn moeder. En dat bleek'', vertelt ze lachend, ,,gelukkig inderdaad het geval.''

Dat Hanneke werd 'gegrepen' door de tuigpaardensport kan ze zelf niet duidelijk verklaren. ,,Ik vond het als kind al prachtig om met mijn vader op de kar mee te gaan. Ik wist eigenlijk toen al dat dit het voor mij was en dat ik hiermee verder wilde.''

[SUNLIGHT] Toen zij zestien was daagde Henk Hammers haar uit om mee te doen aan de cursus van JongKWPN (Koninklijk Warmbloed Paardenstamboek Nederland) om haar rijvergunning te behalen. ,,Hij traint en rijdt met tuigpaarden en had destijds ook Taunita, de moeder van Briljant, op stal. Hij verzorgde de cursus samen met Thomas van der Weiden.'' Hanneke haalde de vergunning en Hammers liet haar met Sunlight rijden in de Young Riders-klasse. Saillant, maar niet heel verrassend detail: Sunlight was ook gefokt door Joop van Wessel. ,,Dat was een mooie samenwerking'', blikt ze terug. ,,En het rijden ging meteen heel erg goed. Dat gaf een enorme kick. De jaren daarna ging ik rijden met Taunita en daarmee werd ik kampioen bij de Young Riders.''

Ponyrijden heeft Van Wessel ook gedaan, maar ze gaf toch de voorkeur aan de tuigpaarden. ,,Dat je op de kar de baan in gaat en het paard precies doet wat je vraagt. Dat is echt heel mooi.'' Daarbij komt de aanwezigheid van publiek. ,,Bij onze wedstrijden is er altijd veel publiek, anders dan bij dressuurwedstrijden in de regio. De dressuurruiters moeten vaak voor de ogen van alleen de juryleden hun kunnen tonen en zijn bij wijze van spreken 'zo' klaar.'' De tuigpaardensport is sowieso anders dan dressuur, vindt Van Wessel. ,,Als je op een paard zit, kun je met je benen 'hulpen' geven. In een kar zit je achter het paard, dus op afstand. Je hebt alleen je leidsels en zweep om te corrigeren, maar dat is ook juist het leuke ervan.''

[SHOWSPORT] Meer nog dan bij dressuurpaarden gaat het bij de tuigpaarden om de presentatie ,,Het is een showsport'', verduidelijkt Van Wessel. ,,Het paard moet zo mooi mogelijk voor de kar lopen, daarbij moet hij zijn benen hoog optrekken en de oortjes er mooi op hebben: die moeten naar voren staan. Dat doet een paard als hij het leuk vindt. Verder moet hij een mooi front hebben, en een mooie hals: die moet mooi op zijn lijf staan zodat hij vol zelfvertrouwen de wereld in kijkt. En in tegenstelling tot de hooggrijpende voorbenen moet het achterbeen sterk onder zijn lichaam gebracht worden. Zo kan hij de meeste kracht ontwikkelen.''

[BOLHOED] Het is niet alleen een heel mooie sport om te doen, maar ook om te zien. De sport verdient volgens Van Wessel dan ook nog meer publiek en nog meer jonge deelnemers. Een van de sleutelwoorden daartoe is modernisering. ,,Het grote publiek kent de tuigpaardensport van de in zwart geklede, vaak grijze mannen die getooid met een bolhoed in een kar achter het paard zitten.'' Wat haar betreft gaat dat stoffige imago op de schop. ,,Er zijn ook andere keurige kleuren dan alleen zwart. Ik snap dat de nadruk op het paard ligt en dat de aandacht daarvan niet te veel door kleurige kleding moet worden afgeleid, maar het kan net wat scherper en netter. En vooral ook wat minder stijf. Maar'', besluit ze, ,,knalgeel hoeft natuurlijk ook niet.''