Wouter van Dijk

,,Eigenlijk zijn we nu klaar'', zegt Lau Jansen van Stichting Onderzoek MKZ Crisis Kootwijkerbroek. Zijn stichting werd in april 2001 in het leven geroepen, nadat het ministerie van Landbouw besloot over te gaan tot het ruimen van zo'n 60.000 dieren in en om het dorp, op in totaal 227 veehouderijen. Twijfel over de waarheid óf deze besmettelijke ziekte nu écht was aangetroffen op een kalverhouderij in Kootwijkerbroek, voedde de onrust en opstand in het dorp. De Mobiele Eenheid moest er uiteindelijk aan te pas komen om die opstand te breken.

Drie onafhankelijke onderzoekers, microbiologen en virologen, kregen vorig jaar van het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) de opdracht om nogmaals alle rapporten en bewijsstukken over de mkz-crisis nauwgezet te bestuderen. Zij moesten bepalen waar de laboranten van de testvoorschriften waren afgeweken en hoe zwaar die afwijkingen moesten wegen. In mei dit jaar concludeerden zij dat er weliswaar aanwijzingen waren dat de ziekte aanwezig was op de betreffende verdachte boerderij, maar dat tegelijkertijd de onderbouwing van die aanwijzingen aan alle kanten rammelde. Die boodschap werd woensdagmiddag tijdens de zitting bij het CBb in Den Haag herhaald. Er is volgens de onderzoekers in het lab op zoveel plekken afgeweken van de onderzoeksvoorschriften en de eigen standaardprocedures, dat niet meer met zekerheid vastgesteld kan worden of de dierziekte er nu wel of niet was.

De ingewikkelde discussie verengde zich tot analyses van één monster van één kalf van de betreffende boerderij. Dat monster vormde, zo bleek, de enige grondslag voor de ruimingsbesluiten. Met dat monster zijn meerdere tests gedaan, waarbij meerdere keren de uitslag negatief was en één keer positief. Jansen: ,,En laat nu juist bij de analyse van die ene positieve test van dat monster, die dus wijst op mkz, op allerlei punten zijn afgeweken van de voorschriften.''

Nu hardop wordt gezegd dat de onderbouwing voor mkz in Kootwijkerbroek niet helder is, krijgt deze discussie volgens Jansen een nieuwe juridische lading. ,,Feit is dat de overheid met het ruimingsbesluit, een zeer draconische maatregel, ingebroken heeft in de grondrecht van burgers. Dat kan je als overheid alleen doen als je daar een heel goed verhaal bij hebt om de noodzaak hiertoe te onderbouwen. Dát verhaal blijkt nu gatenkaas te zijn.'' Het ministerie en het laboratorium bleven van hun kant woensdag vasthouden aan de juistheid van de diagnose uit 2001. Het is nu de taak van het CBb, de hoogste economische bestuursrechter in Nederland, daar een uitspraak over te doen.

Hoe het nu verder gaat, is nog even de vraag. Jansen: ,,Het boek gaat voor ons dicht. Er komen na ruim vijftig zittingen geen onderzoeken, studies, rapporten en zittingen meer. Wat rest is een finale uitspraak, uiterlijk op dinsdag 7 januari. Blijkt op dat moment dat de rechters van het CBb het ministerie in het gelijk stellen, dan hebben we ons daarbij neer te leggen. Is de uitspraak echter dat door gebrek aan onderbouwing voor mkz in Kootwijkerbroek de besluiten van toen vernietigd worden, dan zal de in mijn ogen ingewikkelde vraag over compensatieregeling een rol gaan spelen. Daar gaat het onze stichting niet om. Ons doel was waarheidsvinding, de onderste steen moest boven. Dat doel is behaald. Wij zijn klaar.''