Rik Bronkhorst 

,,We willen onze stem laten horen”, stelt Brouwer. ,,Wij zijn niet het probleem.” Hij verzamelt morgen met ongeveer twintig boeren uit de regio bij station Veenendaal De Klomp. ,,Vanaf daar trekken we naar Den Haag.” 

De kalverboer geeft aan dat ,,het stikstofprobleem” de druppel is die de emmer laat overlopen. ,,Jaar in, jaar uit, legt de overheid problemen bij de boer neer. Dat moet eens afgelopen zijn. Ik ga naar Den Haag om dat te laten zien.” 

Hij hoopt dat het protest op een ,,vreedzame manier” verloopt. ,,Oproer gaat tegen ons werken, al zullen er vast boeren tussen zitten die zich zullen laten gaan. Ik hoop niet dat zij het voor de rest verpesten.” 

De agrariër voorziet grote problemen als het plan van D66 om de veestapel te halveren werkelijkheid wordt. ,,Nederland komt dan in een grote economische crisis terecht. Het halveren van de veestapel zet geen zoden aan de dijk. We komen dan in de knel met de voedselvoorziening. Ik kan mij niet voorstellen dat iemand daarop zit te wachten, maar dat is wel waar we op afstevenen.” 

Als oplossing noemt Brouwer dat de politiek met andere stikstofnormen moet gaan rekenen. Ook moet Nederland naar de schaal gaan kijken. ,,In Duitsland speelt deze problematiek  helemaal niet, omdat zij voor de maximale hoeveelheid stikstof in de lucht een andere norm hanteren.” 

[STEUN] Dierenarts René Sol van Dierenartsenpraktijk V.U.G. in Voorthuizen is ook van plan naar Den Haag te gaan. Hij gaat samen met twee collega’s. De arts vindt dat ,,de agrarische sector ernstig gestigmatiseerd wordt. Den Haag moet het belang van de sector maar eens in gaan zien. Wij steunen de boeren van harte.”  

,,Wij gaan met zeker tien medewerkers naar Den Haag om onze klanten te ondersteunen”, vertelt Tineke Dekker namens Denkavit. Het bedrijf dat gespecialiseerd is in jongdiervoeding is trots op de sector. ,,Wij delen de zorgen van de boeren. Het is goed om een duidelijke stem richting de politiek te geven. Dit is niet eerlijk. Stikstof komt niet alleen bij boeren  vandaan.” 

[VOEDSELPRODUCENTEN] De Barneveldse landbouwadviseur Steven van Westreenen noemt het ,,zeker nuttig” dat boeren naar Den Haag gaan om te demonstreren. ,,We moeten niet vergeten dat agrariërs onze voedselproducenten zijn. De betoging moet een oproep zijn richting de politiek. Het is niet goed dat boeren telkens weer geraakt worden.”  

De raadgever stelt dat ondernemers nergens op kunnen bouwen. ,,Boeren hebben erg veel last van voortdurend wijzigende regels. De wetgeving moet betrouwbaar zijn. Wat zijn je rechten nog, vandaag de dag. De zorg voor de landbouw moet goed geregeld worden. De agrarische sector wordt voortdurend geraakt in de bedrijfsvoering. Duidelijkheid, dat is belangrijk.” 

Dat landbouw slecht is voor de natuur wijst Van Westreenen van de hand. ,,De sector houdt rekening met de natuur. Boeren zijn feitelijk de beheerders van het buitengebied. Ze zijn behoudend. Dat boeren ‘tegen’ de natuur zijn is onzin.”  

[RAAD VAN STATE] Wim van Maanen heeft een agrarisch loonwerkersbedrijf in Barneveld. Hij legt uit dat het stikstofbesluit hem niet direct raakt. ,,Onze klanten raakt dit wel. Voor hen is dit heel vervelend. Ik vind het bijzonder dat één instantie, De Raad van State, de hele samenleving plat kan leggen.”  

Demonstreren gaat hij niet. ,,Er zijn andere wegen om ons ongenoegen kenbaar te maken.” Hij hoopt dat de politici hun ,,boerenverstand” zullen gebruiken. ,,Deze discussie wordt grotendeels afgewenteld op de agrarische sector, terwijl het probleem veel breder is.” 

[WAARDERING] ,,Als ik door de regio rijd, zie ik allemaal mooie bedrijven”, geeft Brouwer aan. ,,Het ziet er netjes en strak uit. Ik mis echt de waardering vanuit de politiek en een deel van de samenleving.” Hij geeft aan dat dat deels door de media komt. ,,Zij schilderen de boeren af als het probleem.”  

De commissie stikstof, onder leiding van oud-minister Johan Remkes stelt dat de overheid boeren moet uitkopen. Dit is voor Brouwer geen optie. ,,Ik acht de kans daarop nul procent. Twaalf jaar geleden kocht ik de grond van mijn ouders en bouwde het bedrijf op. De boel ziet er netjes en strak uit. Dan stop je niet. Boer zijn is een manier van leven. Ik geniet ontzettend veel van mijn werk. Om morgen te gaan strijden, en vervolgens je bedrijf aan de overheid verkopen is tegenstrijdig.” 

Koen Suyk
Foto: Koen Suyk