Door Freek Wolff

De wieg van Bernard stond in 1974 in de hof van Jozef van Arimathea, een iconische graftuin in Jeruzalem, omdat Jezus hier begraven zou hebben gelegen. ,,Toeristen uit de hele wereld komen daar kijken. Mijn vader was gids en mijn moeder had daar een boekwinkeltje. Het was een rustgevende plek. Ik zie me nog op klompjes lopen in die tuin. Er werden ook samenkomsten in de open lucht gehouden en dan moest ik stil zijn. Mijn ouders hingen een bordje om mijn nek waarop stond dat bezoekers mij geen snoep moesten geven. Een gekke situatie. Mijn vader en moeder hebben daar altijd voor anderen geleefd. Daardoor heb ik in de basis een soort eenzaamheidsgevoel ontwikkeld voor de rest van mijn leven. Ik heb nooit tekort aan liefde gehad, maar mijn vader en moeder hadden vooral oog en tijd voor de rest van de wereld. Met mijn broer en zus sliep ik op één kamer, zodat gasten in het huis konden overnachten...''

Bernard woonde in Jeruzalem tot zijn veertiende levensjaar. Zijn vader werkte bij de Near East Ministry (NEM) in Jeruzalem om bruggen te bouwen tussen joden, arabieren en christenen. Vanaf 1988 deed hij dat vanuit Voorthuizen. Ze bezochten de evangeliegemeente De Kandelaar en als vanzelf werd Bernard op zijn zeventiende zangleider van de diensten. ,,Van jongsaf aan groeide ik op met die evangelische pinkstergedachte, inclusief dat hele scala van gebedsgenezing. Je gaat vanzelf geloven dat het zo werkt en ik was fanatiek in dat zwartwitdenken.''

Toen Bernards moeder kanker kreeg en een jaar later in 1994 overleed, veranderde er veel in het gezin. ,,Het verdriet was immens, want ze was een sterke vrouw en de allesbepalende factor. Als spil in het gezin gaf ze richting. Mijn vader was motorisch minder en mijn moeder hielp hem altijd.''

Na vier jaar verkering trouwde Bernard met Petra, de dochter van de bekende evangelist Otto de Bruijne. Samen kregen ze vier kinderen: Boaz (16), Julia (14), Loïs (9) en Ruben (7). ,,Mijn dochter Julia is gehandicapt en dat zette een proces in gang. De manier waarop hierover in De Kandelaar werd gesproken, was de druppel in de emmer om echt met het geloof te stoppen. De handicap zou namelijk een gevolg zijn van de manier waarop wij leefden. Dat is zo'n zieke, destructieve manier van denken. Eerst bestond mijn leven uit allemaal uitroeptekens. Je wist waar je vandaan kwam en waar je heen ging. Maar dat werden vraagtekens. Ik ging terugkijken op mijn leven en zag alles in een ander perspectief. Als peuter alleen in die tuin, met ouders die God dienden ten koste van hun kinderen. Het hele geloof kreeg toen een totaal andere connotatie. Dat proces was heel pijnlijk. Toen heb ik het geloof aan de kant geschoven, omdat het niet meer relevant was voor mijn leven. Petra heeft soortgelijke ervaringen gehad op evangelisch gebied.''

Schermers kijkt nu heel anders naar het leven. ,,Er gebeuren nare dingen, maar daar is je geluk niet van afhankelijk. Je moet ze een plek te geven. Het gaat erom hoe je omgaat met elkaar. Nee, het geloof achtervolgt me niet. Het loslaten werkt enorm bevrijdend! Ik geniet meer van het leven dan ooit. Tegelijk zie ik heus wel dat geloven zijn functie kan hebben voor mensen, want het geeft troost, houvast en richting in je leven. Maar wij zijn nu vrijer en gelukkiger, met vallen en opstaan.''

Veelzeggend is een kaart die op de wand in het toilet hangt bij de familie Schermers met een tekst van de bekende joodse zanger Leonard Cohen: 'There is a crack in everything, that's how the light gets in'.

Veel heeft de Barnevelder in deze fase van zijn leven gehad aan het boek 'De zeven eigenschappen van effectief leiderschap' van Stephen R. Covey, waar het leiderschap ook slaat op het persoonlijke leven. ,,Hij stelt de vraag hoe je herinnerd wilt worden. Tegelijk moet zoiets geen dogma worden. Ik zal vraagtekens blijven zetten. Ik ben allergisch voor personen die het zeker weten. In een zoektocht komen zoveel mooie dingen voorbij. Ik wil graag dat ik word herinnerd als een liefhebbende vader en echtgenoot die er was voor zijn kinderen.''

Voor Bernard Schermers bestaat God nu niet meer. ,,En als Hij er al zou zijn, kun je dat niet omschrijven. De relevantie van Zijn bestaan in dit leven is er niet. Het gaat om deze korte tijd dat je er mag zijn. Steve Jobs, medeoprichter van Apple, zei: 'De dood is de beste uitvinding van het leven, want dat bepaalt je erbij dat je het in dit leven moet doen'. Over vragen na het leven hoef ik niet na te denken. Het meest confronterende in de evangelische gemeente vond ik als mensen voor zich lieten bidden als het niet goed ging in hun relatie. Dan denk ik: ga er wat aan doen. Je hebt spelers en slachtoffers. Het zijn de keuzes die je maakt. Je bent zelf verantwoordelijk. Het leven is als een boerderij, want je oogst wat je zaait. Maar we hebben de neiging om te leven als de Febo. Je stopt een kwartje in de muur en je kunt een kroket eten. We bidden voor gewas en arbeid, maar in de aarde gebeurt het, als je die goed bewerkt. En... er komt een stukje geluk bij kijken. Als dat anders uitpakt, moet je daar het beste van maken.''

De Barnevelder gelooft heel sterk in het hier en nu. ,,Wat gebeurt is, kun je niet meer veranderen. Ik heb geen spijt van het verleden, want dat geeft geen energie. Ik ben niet bang voor de toekomst. Dat heeft me wel wat jaren gekost, zeker in onze calvinistische cultuur.''

Schermers voelt zich niet thuis bij de term humanisme. ,,Dat is weer zo'n etiket waarmee mensen je in een hokje willen stoppen.'' De bijbel vindt hij nog steeds een 'buitengewoon wijs boek'. ,,Er staan heel goede lessen in over alle aspecten van het leven. Het is een ontzettend rijk boek, maar dat bestaat ook in andere culturen. Daarom zie ik de bijbel niet als superieur.''

Het bijbelse principe om gebruik te maken van je talenten spreekt Bernard wel aan. ,,Tegelijk kleeft daar het gevaar aan dat je zoveel moet en het zondebesef als je het niet goed doet. Je kwaliteiten kun je op een positieve manier benaderen en inzetten, zodat het voldoening geeft. Het is heel erg als je op je sterfbed moet zeggen: had ik maar... Je hebt maar aan één persoon rekenschap af te leggen: jezelf. Ik geef leiding aan jonge personen en er is niks leukers om te zien dat ze groeien in waar ze goed in zijn.''

De manager bij de ABN-Amro erkent dat banken veel boter op hun hoofd hadden, in het licht van de economische crisis van de afgelopen jaren. ,,Banken worden helaas gezien als de paria's van de samenleving. Het financieel systeem is wankel geworden en dat is niet goed. Maar in de basis is het te gemakkelijk om banken alleen de schuld te geven. In onze cultuur wilden we allemaal een groter huis en meer op vakantie. En ja... dat hebben banken mogelijk gemaakt. In het concurrentieveld deed iedereen dat. De bank had op de rem moeten gaan staan, maar de politiek had de regels niet moeten versoepelen. Er is te veel gebouwd op schulden. Dat moeten we de komende jaren terug verdienen.''

Zelf heeft Schermers de medeverantwoordelijkheid voor kredietverlening aan ondernemers. Speelt ethiek daarbij een rol? ,,We moesten afscheid nemen van een grote klant, omdat die werd overgenomen door een Amerikaanse bouwer van clusterbommen. Dat past niet binnen de policy van onze bank. We toetsen elke klant. Nee, het gaat niet alleen om het imago, het is echt een bewuste keuze. Ik kan mezelf recht in de spiegel aan kijken.''

Nu Schermers niet meer actief is bij het CDA, durft hij zich meer uit te spreken over de C. ,,Dat geeft aan hoe erg de politiek eigenlijk is. Dat het erg moeilijk is jezelf te zijn. Je bent een publiek persoon en moet oppassen. Maar ik vind dat het erom gaat hoe je die C handen en voeten geeft, of je nu zit in de linkse of rechtse hoek, van de islam bent of van het christendom. Het CDA vind ik nog steeds een inspirerende partij. In de kerk, de vereniging, de buurt, het gezin, je familie, daar zijn de mensen en die moeten tot hun recht komen.''

De politiek werkte verslavend, geeft de Barnevelder toe, die zelfs kans maakte om in de Tweede Kamer te komen. ,,De invloed, het spel erom heen, dat geeft een enorme kick. Ik mis het wel en roep nog graag dingen via Twitter. De democratie is overigens wel de minst slechte manier van samenleven.''

Schermers vindt het belangrijk dat iedereen zijn eigen rol blijft vervullen, met een onafhankelijke rechterlijke macht, sterke (onderzoeks)journalistiek als luis in de pels en scheiding van bestuur en volksvertegenwoordiging. ,,Die zijn van vitaal belang voor een goede democratie. Ja, de participatiesamenleving spreekt me enorm aan. Het is alleen wel de vraag hoe je dat invult. We moeten weer betrokken zijn bij de buurt en de verantwoordelijkheid moet terug naar de mensen.''

Naast de serieuze zaken, geniet Bernard enorm van allerlei muziek. ,,Dat raakt emoties. Onlangs waren we bij een vioolconcert van Bach met Janine Jansen, maar ik luister ook graag naar singersongwriter John Legend. Een liefdesliedje als 'All of me' gaat over mijn vrouw (lacht), met passages als 'I love all your curves and edges' en 'your perfect imperfections'. Het leven is niet één groot paradijs, maar dat maakt het juist zo spannend en mooi. We skiën graag in de bergen. Als je daar 'ups and downs' hebt, is het vele malen interessanter. Als je alleen maar hoogte- of dieptepunten hebt, wordt het saai. De waarde van de berg wordt duidelijk als er een dal is. Zo is de waarde van je gezondheid zo zichtbaar als je een gehandicapte dochter hebt en je moeder aan kanker overlijdt. Een paradijs is toch een soort vluchtroute, terwijl je in het leven ook te maken hebt met ellende. Daarom is het zo belangrijk dat mensen je dragen. Er zijn personen die bijna alleen maar vrieskou hebben in hun leven. Daar is geen antwoord op, behalve dat er mensen zijn die je door de winter helpen. Het ongeluk zelf is niet de bepalende factor, maar ik kan me wel voorstellen dat het leven voor sommige mensen gewoon 'op' is. Dan kan een gemeenschap of de kerk een sociale functie hebben. Maar als God daarbij komt, haak ik af.''