Door Freek Wolff

Bij Joke thuis staat een dik boek over moderne kunst op de grond, met het gezicht van Marilyn Monroe voorop. Een tijdschrift van National Geographic ligt op tafel. Op een muismat is een bergtop te zien. ,,Dat is Nepal. Daar heb ik zes weken met mijn man Bruun (58) gelopen. Het was zijn droom om ooit de Mount Everest te zien. We zijn echte wandelaars en fietsers. Met onze kinderen Bruno (33) en Tim (29) liepen we jaren geleden het Pieterpad. Intussen hebben we ook een kleindochter Katja. Heel erg leuk!''

Zelf is Joke geboren in het Zuidhollandse Aarlanderveen en was ze de eennajongste van zes kinderen. Haar ouders kwamen uit Vlaardingen en begonnen daar na de oorlog een kruidenierswinkel. ,,Ik had een fijne jeugd en kon veel buiten spelen. De vrijheid, het ontdekken in de natuur. Ik ben wel van de bloemen en planten. Ik maak ook graag foto's. Ja, daar zie ik Gods schepping wel in. Ook de Veluwe kan zo overweldigend mooi zijn. In zijn puurheid, net als een kind. Zo is het allemaal bedoeld. Maar we maken met z'n allen natuurlijk veel stuk.''

Joke wilde danseres of juf worden. ,,Ik wilde graag bij het ballet, een meisjesdroom. Maar, zoals mijn ouders zeiden: om daar nu je brood mee te verdienen?''

Wat zou je van dansen in de kerk vinden?
(lacht) ,,Dan zou ik me toch wel wat ongemakkelijk voelen. Het past niet zo in onze cultuur, al is dansen wel een mooie expressie. Wel kan ik me voorstellen dat het in een kerkdienst zou passen bij een koor dat zingt. In evangelische gemeentes wordt wel gedanst door de kerkleden ja, maar daar ben ik niet zo van. Klappen is prima, maar de handen omhoog enzo, nee... Ik ben dat niet gewend en ben sowieso niet zo van het evangeliseren.''

Waarom niet?
,,Daar word ik een beetje kriebelig van. Ik probeer in het leven te staan vanuit mijn geloof. Wie je bent, zo goed mogelijk de dingen doen. Onlangs had ik een mooi open gesprek met een ouder over het geloof. Daar word ik wel heel blij van. Hij zou voor me bidden en dat klonk heel oprecht.''

Hoe geef je het christelijke aspect praktisch vorm in de school?
,,Als kinderen boos of verdrietig zijn, ga ik soms met ze praten. Benoemen wat er is gebeurd. Het gedrag wat niet kan bijsturen. Dat weten ze drommels goed. Maar uiteindelijk moeten ze wel weten dat ze opnieuw mogen beginnen om de volgende keer een andere keuze te maken. Ze zijn goed zoals ze zijn. Een kind van God, al zal ik dat niet snel zo benoemen.''

Wat is de missie van de school?
,,De Hoeksteen valt onder Stichting Protestants Christelijk Onderwijs Gelderse Vallei, met veertien scholen in totaal. We geven les vanuit de christelijke waarden, samengevat in de liefde van God. Hij houdt van je. Nee, geen straffende God.''

Maar kinderen moeten toch ook weten wat tucht is?
,,Dat is weleens een dilemma ja. Ze moeten wel leren dat ze soms iets moeten doen wat minder leuk is. Maar de kern is dat ze opnieuw mogen beginnen als ze de fout in zijn gegaan. De zin van het bestaan is dat je in het nu leeft, al is dat soms niet gemakkelijk.''

Vond je zelf de opleiding aan de Pedagogische Academie in Oegstgeest prettig?
,,Ja, heerlijk. Je kon je creativiteit kwijt. Ik begon daarna met werken in Beesd. Mijn man werkt ook in het onderwijs. We wilden wel meer kinderen, maar dat is een paar keer mis gegaan.''

Was je toen niet boos op God?
,,Nee. Ik heb goed onthouden wat een dominee hierover zei. Dat je je moeite bij God neer kunt leggen. Het antwoord komt misschien wel na je leven en dat heb ik aanvaard. Maar ik vind het wel lastig te accepteren dat je lichaam niet functioneert zoals het zou moeten functioneren. Ik heb een karakter dat zegt: als je maar flink je best doet, lukt het wel. Dan kun je soms echt worstelen om moeilijke dingen te accepteren. Dit soort dingen verdwijnen nooit, dat heb je bij je en daar moet je het mee doen. Daarom kijk ik vooral naar het nú. Ben dankbaar voor wat goed gaat.''

Hoe ziet die levensvisie er verder uit?
,,Op school vieren we de dingen als daar maar even de kans voor is. Leven in het nu, aanhaken bij wat goed gaat. Ik herken mezelf in 'mindfulness' en dat probeer ik uit te dragen. Het goede gedrag benoemen, is een kunst die je je eigen kunt maken. Tegelijk moet je de mindere dingen niet wegpoetsen natuurlijk. Geen struisvogel zijn. Maar veel aandacht schenken aan het negatieve doet geen goed.''

Waar vind je dan bijvoorbeeld inspiratie?
,,Ik las het boekje 'Leefregels voor beginners' van de Benedictijnen, geschreven door Wil Derksen. De kern is dat je je aandacht houdt bij wat je op dat moment doet. Geweldig. Dat heeft ook te maken met leiderschap, je taken en hoe je naar mensen kijkt. Alles met aandacht doen, houdt je gedachten helder. Het is een hele mooie bron om zo in het leven te staan. De charme om directeur te zijn, is dat je heel afwisselend werk hebt, maar wel met het gevolg dat je hoofd heel vol raakt. Daarom probeer ik me op de fiets, bij de afwas of in gesprek met iemand te concentreren op dat moment.''

Kan zo'n oude kloosterorde als de Benedictijnen nog wel waardevol zijn voor vandaag de dag?
,,Het stamt uit de Middeleeuwen, maar dat doet er niet toe. Er zijn veel mooie tradities. Zoals het aansteken van de paaskaars, de kleuren rond de liturgie en de veertigdagentijd. Ik houd daar wel van. Het is stil zijn voor God. Die rituelen helpen je daarbij.''

Maar geen bijbelse reidans?
(lacht) ,,Dat zie ik niet zo snel gebeuren nee. Het blijft wel Barneveld heh... Het zo uitbundig uitdragen, heb ik dan weer niet.''

Via correctiewerk bij de BDU en werkzaamheden bij basisscholen De Spreng en De Branding (in Norschoten) kwam je bij De Hoeksteen terecht. Hoe christelijk is die school?
,,Dat zit in je mensen. Die nemen zichzelf mee, maar de ankers liggen wel in het christelijk geloof, al bestaat er natuurlijk niet zoiets als christelijk rekenen of taal. Ons publiek is heel divers, van kerkelijk meelevend tot 'zo opgevoed maar er niets mee doen' en niet-gelovig maar wel met respect voor het geloof. Twee á drie keer per week vertellen we bijbelverhalen en elke dag is er ruimte voor gebed, zingen en een thema. Twee keer per jaar is er ook een kerk-school-gezinsdienst.''

Hoe ziet het onderwijs er op 29De Hoeksteen verder uit?
,,Recht doen aan kinderen. Tradities doorbreken. Minder zitten, meer bewegen. Dat betekent ook zelf verantwoordelijkheid leren en doelen stellen. Meer instructies geven in kleinere groepen en basisgroepen met kinderen van verschillende leeftijden. ''

Komen andere religies ook aan bod op school?
,,In de bovenbouw wel ja. Soms naar aanleiding van de actualiteit. We vinden het belangrijk dat kinderen dit leren respecteren.''

Wat vind je van Arie Slob van de ChristenUnie die nu ageert tegen het voorgestelde beleid dat illegalen in ons land strafbaar zijn?
,,Dan ga ik met hem mee. Het is niet menselijk. Vanuit christelijk oogpunt laat je niet iemand in de kou staan. Aan de andere kant moet er regelgeving zijn, anders krijg je uitwassen. Een van onze schoondochters werkt bij het IND om de regels uit te voeren. Wat die vluchtelingen meemaken, kunnen we ons niet voorstellen. Vluchten doe je niet zomaar, dan is er heel wat aan de hand.''

Exodus of Hooglied?
(lacht) ,,Dan toch maar Exodus. Een mooi verhaal over de uittocht en om iets nieuws te beginnen. Maar het is prachtig dat Hooglied ook in de Bijbel staat. Expressie en lof in mooie beelden. Maar vanuit onze calvinistische traditie ligt dit wat ingewikkeld.''

Mattheüs of de Corinthe-brieven?
,,Het is mooi hoe Paulus de mensen een hart onder riem steekt met zijn brieven, maar in Mattheüs staan de prachtige verhalen over de meest inspirerende mens uit de Bijbel: Jezus. Hij is zoals we zouden moeten zijn. Hét voorbeeld. Ja, ook de zoon van God.''

Wie is God voor u?
(denkt heel lang na) ,,Dat is lastig. Ik weet niet of Hij een persoon is. Maar het geloof zit wel in mijn wezen. God is een gegeven, een rustpunt, zekerheid. Het is fijn dat je weet dat Hij er altijd is. Ik zie mezelf wel als een kind van God, dat geeft een relatie aan.''

En de hemel?
,,Het is mooi als je daar je dierbaren terug zult zien. Ik wil dat wel graag geloven, maar waarom zou ik me daar druk om maken? Dat is denk ik niet Gods bedoeling. Als je dood bent dan is het goed, al hecht ik wel aan het leven hoor. Maar het is geen aanleiding tot angst.''

Stemt u een christelijke partij?
,,Nee, nooit. Het zijn niet per definitie christelijke mensen die het het beste weten. Ik heb niet-gelovige vrienden die prima in het leven staan. Ik stem meestal dezelfde partij: Pro '98. Dat is een lokale partij in de richting van D66 en GroenLinks. Ze maken zich hard voor cultuur en daar ben ik liefhebber van. Die partij staat in het leven zoals ik dat leid. Anderen vind ik vaak te behoudend.''

Carpe diem of de barmhartige Samaritaan?
,,Pluk de dag. Dat past beter bij mijn leven, al is dat bijbelverhaal ook prachtig. Dat je je bekommert om iemand. Maar je moet genieten van de mooie dingen.''

Bach of Nick en Simon?
,,Bach. Maar ik houd ook wel van de dansmuziek van Armin van Buren hoor. Of de prachtige liedjes van Claudia de Breij. We hebben haar in het Schaffelaartheater gezien.''

Zij is lesbisch. Wat vind je van de homohaat in Oeganda die nu zelfs in een wet is vastgelegd?
,,Vreselijk. Onbegrijpelijk dat mensen daar zelfs voor vervolgd en opgesloten worden. Het was ook een thema in onze familie, want twee broers en een zus zijn homoseksueel. Dat ging niet zonder slag of stoot, maar vooral omdat ze eerste getrouwd zijn geweest. Het verdriet zat hem in de gebroken gezinnen. Maar nu zijn ze gelukkig in hun nieuwe relaties en is het geen onderwerp van gesprek meer. Ze zijn zoals ze zijn.''

Van wie zijn die schilderijen met bloemen aan de muur?
,,Van mij. Ik schilder sinds een jaar of zes en volg lessen bij Hinke Roodvoets. Die geeft me goed handvatten. Ze is een spirituele vrouw met oprechte belangstelling voor mensen en haalt mooie dingen bij je boven.''