Wouter van Dijk

Dat er in Barneveld een monument komt ter nagedachtenis aan de slachtoffers van de Holocaust tijdens de Tweede Wereldoorlog, werd in september bekendgemaakt. Het kunstwerk is ontworpen door de Voorthuizense kunstenaar Overeem en heeft als thema 'elke oorlog is een breuk in de beschaving' meegekregen.

Evenals in het bestaande gedenkteken ter nagedachtenis aan de oorlogsslachtoffers, zit ook in het nieuwe holocaustmonument een 'scheur'. Het nieuwe monument krijgt ook dezelfde steensoort en dezelfde oppervlaktebewerking als het bestaande. Er wordt een tekst uit het boek Job in gegraveerd, afgedrukt in het Hebreeuws.

De onthulling komt precies 75 jaar nadat op 27 januari 1945 concentratie- en vernietigingskamp Auschwitz werd bevrijd. Tussen 1940 en 1945 werden zo'n 104.000 Nederlandse Joden, Roma en Sinti vervolgd en vermoord. Auschwitz, het vernietigingskamp waar naar schatting 1,1 miljoen mensen werden vermoord, is wereldwijd uitgegroeid tot universeel symbool voor de massavernietiging.

Na de onthullingsplechtigheid van het nieuwe monument, volgt een tweede herdenking, bij kasteel De Schaffelaar in Barneveld. Dit kasteel speelde tijdens de oorlog een belangrijke rol, omdat hier en in voormalig opvangkamp De Biezen in de periode december 1942 tot en met september 1943 een groep van 650 vooraanstaande Joodse mensen werd geïnterneerd, ook bekend onder de naam Barneveldgroep.

De Joodse bewoners, veelal wetenschappers, kunstenaars, musici, doktoren en industriëlen, woonden hier sinds 1942 en werden op 29 september 1943 per trein overgebracht naar doorgangskamp Westerbork. De meeste mensen uit de 'Barneveldgroep' overleefden de oorlog. Het Joodse monument van kunstenaar Ralph Prins, vlakbij het kasteel, herinnert aan deze periode.

...
Foto: ...
Op 29 september 1943 werden de Joodse bewoners van kasteel De Schaffelaar vanaf het treinstation in Barneveld naar Westerbork gedeporteerd.
Gerwin van Luttikhuizen
Foto: Gerwin van Luttikhuizen
Het Joodse monument bij kasteel De Schaffelaar in Barneveld.