’Catharinatoren is van ons allemaal’; grote sponsoractie voor renovatie ‘parel van Barneveld’

BARNEVELD Na bijna 150 jaar is de Catharinatoren in het centrum van Barneveld toe aan een grondige renovatie. Daarvoor is 160.000 euro nodig. Een nieuwe stichting start deze week een grote sponsoractie met als doel dit bedrag binnen een jaar bij elkaar te krijgen. ,,Deze parel moet behouden blijven.’’

In het Catharijnecentrum, aan de voet van de toren, geven Wim Burgering, Ben Bläss en Ton van den Boogaart tekst en uitleg. Bläss is voorzitter van de kersverse stichting Hart voor Barneveldse Catharinatoren, oud-burgemeester Burgering is adviseur van de stichting en Van den Boogaart is voorzitter van de locatieraad van de St. Catharina-geloofsgemeenschap.

Eerst gaan we even ver terug in de tijd, want eeuwenlang had het centrum van Barneveld maar één toren. Nu is deze bekend als de Jan van Schaffelaartoren, maar wat veel mensen niet weten is dat de huidige Oude Kerk en de toren voor de Reformatie rooms-katholiek waren en vernoemd naar de Frankische missionaris Odulphus.

IN HET ‘GEHEIM’ ,,Na de Reformatie was de rooms-katholieke leer in Nederland vanaf 1600 tot bijna 1800 verboden’’, licht Burgering toe. ,,De rooms-katholieken moesten al hun kerkelijke bezittingen afstaan en zo werd ook de Odulphuskerk een protestantse kerk. De rooms-katholieken kwamen in het ‘geheim’ bijeen in boerderijen en in gebouwen in het centrum van Barneveld. Dat leidde niet tot grote spanningen, want de houding tegenover de katholieken was in Barneveld redelijk gematigd.’’

Toen in 1795 de Bataafse Republiek een feit werd, was er weer vrijheid van godsdienst. De katholieke gemeenschap in Barneveld slaagde erin het voormalige schoutenhuis en het koetshuis met stal te kopen. Het koetshuis met stal - op de huidige plek van het Catharijnecentrum - werd omgebouwd tot een kleine kerk en het schoutenhuis tot pastorie. 

,,De eerste pastoor was Ten Brinke’’, vervolgt Burgering. ,,Hij had rijke ouders en dat zorgde voor een goede start. Tientallen jaren later werd onder pastoor Kaas in 1880 de eerste Catharinakerk gebouwd met toren. Ik zeg eerste, omdat de bekende pastoor Gowthorpe toestemming kreeg om in 1929 een grotere kerk te bouwen. De toren bleef staan en kreeg alleen een andere, wat langere spits. De huidige Catharinakerk dateert dus van 1929 en de Catharinatoren van 1880.’’

Foto: Gerjan Crebolder

STEENGRUIS Tot zover een korte terugblik op de historie. In het Catharijnecentrum legt Van den Boogaart uit dat de lokale katholieke gemeenschap verantwoordelijk is voor het onderhoud van kerk, pastorie en toren en dat zij alle drie gemeentelijk monument zijn.

,,Voor onderhoud van de kerk is altijd geld gereserveerd, maar enkele jaren geleden werden we in de toren ineens geconfronteerd met steengruis en stof dat naar beneden kwam’’, vertelt de voorzitter van de locatieraad. ,,We hadden eerst niet in de gaten wat er aan de hand was, maar uiteindelijk bleek de situatie na een grondige inspectie veel ernstiger dan we dachten.’’

MUURANKERS Uit dit onderzoek bleek dat muurankers in de toren door roestvorming waren uitgezet en dat heeft geleid tot scheuren in de muren. ,,Om die reden wordt de grote klok uit voorzorg niet geluid’’, zegt Van den Boogaart.

,,Dat was een onverwacht zware tegenvaller’’, vult Burgering aan. ,,Herstel kost veel geld. We moeten niet alleen de stalen muurankers vervangen, maar ook de houten torenspits opnieuw aan de muren verankeren. Bovendien moet er een nieuwe vloer komen in de spits en we moeten de klokkenstoel - het metalen frame waaraan de klokken hangen - aanpassen en op een nieuwe plek aan de muur vastzetten. En de muren moeten opnieuw worden gevoegd. Er is dus een grondige renovatie nodig.’’

Een oude prentbriefkaart van de rooms-katholieke kerk zoals deze tussen 1903 en 1929 te zien was. Links de pastorie en rechts de horloge- en klokkenzaak van Ridder. - Beeldbank Barneveld

SUCCESVOLLE ACTIES Voor deze omvangrijke restauratie is naar schatting 160.000 euro nodig en dat geld heeft de Catharina-gemeenschap niet. ,,Daarom hebben we de hulp ingeroepen van Ben Bläss.’’

Barnevelder Bläss heeft in de afgelopen decennia een aantal succesvolle sponsoracties gehouden voor goede doelen. Hij weet als geen ander hoe de hazen lopen op dit gebied. Speciaal voor deze inzameling heeft Bläss de stichting Hart voor Barneveldse Catharinatoren opgericht. Ans Luiten is secretaris en Jan-Willem Duifhuis de penningmeester. 

En er is een breed samengesteld comité van aanbeveling met naast Wim Burgering nog drie andere oud-burgemeesters - Jan Luteijn, Asje van Dijk en Jos Houben - en verder onder anderen de voorzitters van Vereniging Oud Barneveld en Plaatselijk Belang Barneveld, de vice-voorzitter van de Barneveldse Middenstandsvereniging en de protestantse classispredikant dr. Wilbert van Iperen.    

500 BRIEVEN Deze week verstuurt de stichting ruim vijfhonderd brieven aan middenstanders en bedrijven met een oproep ,,om uw hart te laten spreken’’ en te kiezen voor één van de sponsorpakketten - vanaf 100 euro oplopend tot 10.000 euro. Ook diverse fondsen worden hiervoor benaderd. De giften zijn door de ANBI-status van de stichting fiscaal aftrekbaar.

,,We hebben zonder publiciteit al een goede start gemaakt, want er is al 10.000 euro gestort dankzij bijdragen uit ons eigen netwerk’’, aldus Bläss, die meldt dat dit zijn laatste grote sponsoracatie is. ,,Ook daarom doe ik een beroep op de Barneveldse samenleving om de portemonnee te trekken en op bijvoorbeeld verenigingen om ook zelf een sponsoractie te houden.’’

De Jostiband.

JOSTIBAND Voor iedere donatie van 250 euro zijn er als dank twee toegangskaarten voor een concert van de Jostiband, een orkest voor mensen met een verstandelijke beperking. De Jostiband treedt, op voorspraak van erelid Ben Bläss, zaterdagavond 22 november op in de Veluwehal in Barneveld, aanvang 19.30 uur. Losse kaarten kosten 25 euro en zijn te bestellen per mail via info@hartvoorcatharinatoren.nl.

HERKENNINGSTEKEN Burgering benadrukt dat de Catharinatoren niet alleen maar eigendom is van de rooms-katholieke gemeenschap. ,,Deze toren is van ons allemaal, net als de Jan van Schaffelaartoren. Een herkenningsteken voor de inwoners, maar ook voor toeristen en anderen die Barneveld bezoeken. Zo wordt het door velen beleefd. We zijn met z’n allen een zeer gemêleerde gemeenschap rondom de twee torens. Als het erop aan komt, kijken we over alle grenzen heen en steunen we elkaar. De Catharinatoren is een parel voor Barneveld en moet behouden blijven.’’ 

Een bijdrage storten kan op bankrekeningnummer NL31 RABO 0387 0115 52. Meer informatie: hartvoorcatharinatoren.nl.